Ukryj obrazki | Powrót na stronę

Metale nieszlachetne

Zbiór obejmuje wyroby artystyczne z miedzi, mosiądzu, brązu, cyny i żelaza, wykonane i ozdobione najrozmaitszymi technikami. Poza obiektami europejskimi zdobiącymi komnaty Zamku Królewskiego na Wawelu i Zamku w Pieskowej Skale, zawiera grupę przedmiotów orientalnych: chińskich, perskich oraz ormiańskich, prezentowanych na ekspozycji „Sztuka Wschodu w zbiorach wawelskich”. Najcenniejsze zabytki pozyskano w latach 20. i 30. ubiegłego stulecia, dzięki zabiegom ówczesnych kustoszy, dążących do odtworzenia użytkowego charakteru wnętrz zamkowych. Pochodzą one z darów oraz zakupów krajowych i zagranicznych, między innymi od Karola Sheldon Phillipsa z Paryża, Szymona Szwarca z Wiednia, rodziny Fukierów z Warszawy, Jakuba Judkiewicza z Krakowa, Brunona Konczakowskiego z Cieszyna, a także zbiorów Sieghardta z Austrii.
 
Na szczególną uwagę zasługują cztery sarkofagi przedstawicieli rodu Sieniawskich: Adama Hieronima, Mikołaja, Aleksandra i Prokopa, z wyobrażeniami zmarłych przedstawionych w pozycji leżącej na wiekach. Wykonane ze stopu cyny i ołowiu, najpewniej w latach 1619-1636 we Lwowie przez wrocławskiego rzeźbiarza Hanusza Pfistera, przeznaczone do kaplicy zamkowej w Brzeżanach, nie mają odpowiednika w sztuce polskiej. Wystawione są w Pieskowej Skale.
 
Wyjątkowe w skali polskiej są zespoły: żelaz kominkowych (renesansowych francuskich i włoskich oraz barokowych niderlandzkich), świeczników (w tym barokowych trybowanych reflektorów i klasycystycznych kandelabrów z brązu złoconego), zdobionych naczyń mosiężnych (misy norymberskie) i naczyń miedzianych (chłodziarki do wina, dzbany, pojemniki), moździerzy aptekarskich (gotyckich, renesansowych i wczesnobarokowych), wyrobów z cyny.
 
Osobne grupy tworzą przedmioty świadczące o kulturze staropolskiej,  takie jak piórniki palestranckie, objaśniacze do świec, skomplikowane zamki, kłódki, klucze, a nawet drzwi skarbcowe z w. XVII; pamiątki o charakterze patriotycznym (szkatułki w kształcie sarkofagów królewskich, statuetki bohaterów narodowych) oraz wykonana w brązie tzw. rzeźba gabinetowa o różnej tematyce.
 

Wyjątkową wartość mają pamiątki po rodzinie królewskiej Wazów: kartusz inskrypcyjny z sarkofagu Karola Ferdynanda Wazy i kartusz z herbem królewskim Zygmunta III Wazy, pochodzący najpewniej z jednego z używanych przez króla powozów.

Sarkofag Adama Hieronima Sieniawskiego, podczaszego koronnego. Jan (Hanusz) Pfister
Sarkofag Adama Hieronima Sieniawskiego, podczaszego koronnego. Jan (Hanusz) Pfister

SARKOFAG ADAMA HIERONIMA SIENIAWSKIEGO, podczaszego koronnego. Polska, Lwów, Jan (Hanusz) Pfister (1573-1642), 1619. Cyna, odlew cyzelowany. Pierwotnie w kaplicy zamkowej w Brzeżanach. Ofiarowany w r. 1925, wraz z trzema innymi sarkofagami Sieniawskich, przez Jakuba Potockiego z Brzeżan.

Kartusz inskrypcyjny z sarkofagu królewicza Karola Ferdynanda Wazy. Bierpfaff Jan Christian
Kartusz inskrypcyjny z sarkofagu królewicza Karola Ferdynanda Wazy. Bierpfaff Jan Christian

KARTUSZ INSKRYPCYJNY Z SAKOFAGU KRÓLEWICZA KAROLA FERDYNANDA WAZY. Toruń , Bierpfaff Jan Christian (warsztat), 1655. Blacha mosiężna srebrzona, repusowana i grawerowana. Jedyny zachowany fragment sarkofagu syna Zygmunta III i Konstancji Austriaczki, biskupa wrocławskiego i płockiego; odnaleziony w r. 1802 przez Izabelę Czartoryską w ruinach kościoła Św. Michała na Wawelu. Rewindykowany z Rosji w r. 1928. Eksponowany w kaplicy królewskiej zamku.

Płyta kominkowa z herbami Francji i Nawarry Ludwika XIII. Francja
Płyta kominkowa z herbami Francji i Nawarry Ludwika XIII. Francja

PŁYTA KOMINKOWA Z HERBAMI FRANCJI I NAWARRY LUDWIKA XIII. Francja, 1610-1630. Żeliwo, odlew. Ofiarowana w r. 1932 przez Eleonorę Sheldon-Phillips z Paryża, wraz w kolekcją żelaz kominkowych, zebranych na przełomie w. XIX i XX przez jej męża Karola, a pochodzących ze zdewastowanych przez rewolucję francuską zamków. Wmontowana w kominek komnaty zw. Alchemią na I piętrze zamku.

Moździerz aptekarski. Gerrit Schimmel
Moździerz aptekarski. Gerrit Schimmel

MOŹDZIERZ APTEKARSKI. Holandia, Deventer, Gerrit Schimmel (czynny 1664-1705), 1683, Brąz srebrzysty, odlew cyzelowany. Fundowany przez Arnolta Franckena; opatrzony herbami miasta Deventer. Zakupiony dla Wawelu wraz z kolekcją Sieghardta w 1935 przez antykwariusza wiedeńskiego Szymona Szwarca.

Misa ze sceną polowania. Barth Paul Mł.
Misa ze sceną polowania. Barth Paul Mł.

MISA ZE SCENĄ POLOWANIA. Śląsk, Wrocław, Barth Paul mł. (czynny 1640-1655), około połowy w. XVII. Cyna, odlew cyzelowany, rytowanie. Zakupiona 1984 w antykwariacie Desa w Krakowie, wraz z kolekcją naczyń miedzianych i cynowych pochodzącą od krakowskiego kolekcjonera.

Kandelabr dwunastoświecowy. Thomire Pierre Philippe
Kandelabr dwunastoświecowy. Thomire Pierre Philippe

KANDELABR DWUNASTOŚWIECOWY. Francja, Paryż, Thomire Pierre Philippe, początek w. XIX. Brąz złocony, odlew cyzelowany. Przykład luksusowego wyrobu o dekoracji w stylu empir.

Model sarkofagu królowej Jadwigi z katedry wawelskiej. Antoni Madeyski
Model sarkofagu królowej Jadwigi z katedry wawelskiej. Antoni Madeyski

MODEL SARKOFAGU KRÓLOWEJ JADWIGI Z KATEDRY WAWELSKIEJ. Rzym, Antoni Madeyski (1862-1939), 1900-1902. Brąz srebrzony, odlew cyzelowany, marmur. Model marmurowego nagrobka, ufundowanego do katedry przez Karola Lanckorońskiego, wzorowanego na wczesnorenesansowym sarkofagu Illarii del Caretto, dziele Jacopa della Quercia.

Anna Petrus