Pokaż obrazki | Powrót na stronę

Metale nieszlachetne

Zbiór obejmuje wyroby artystyczne z miedzi, mosiądzu, brązu, cyny i żelaza, wykonane i ozdobione najrozmaitszymi technikami. Poza obiektami europejskimi zdobiącymi komnaty Zamku Królewskiego na Wawelu i Zamku w Pieskowej Skale, zawiera grupę przedmiotów orientalnych: chińskich, perskich oraz ormiańskich, prezentowanych na ekspozycji „Sztuka Wschodu w zbiorach wawelskich”. Najcenniejsze zabytki pozyskano w latach 20. i 30. ubiegłego stulecia, dzięki zabiegom ówczesnych kustoszy, dążących do odtworzenia użytkowego charakteru wnętrz zamkowych. Pochodzą one z darów oraz zakupów krajowych i zagranicznych, między innymi od Karola Sheldon Phillipsa z Paryża, Szymona Szwarca z Wiednia, rodziny Fukierów z Warszawy, Jakuba Judkiewicza z Krakowa, Brunona Konczakowskiego z Cieszyna, a także zbiorów Sieghardta z Austrii.
 
Na szczególną uwagę zasługują cztery sarkofagi przedstawicieli rodu Sieniawskich: Adama Hieronima, Mikołaja, Aleksandra i Prokopa, z wyobrażeniami zmarłych przedstawionych w pozycji leżącej na wiekach. Wykonane ze stopu cyny i ołowiu, najpewniej w latach 1619-1636 we Lwowie przez wrocławskiego rzeźbiarza Hanusza Pfistera, przeznaczone do kaplicy zamkowej w Brzeżanach, nie mają odpowiednika w sztuce polskiej. Wystawione są w Pieskowej Skale.
 
Wyjątkowe w skali polskiej są zespoły: żelaz kominkowych (renesansowych francuskich i włoskich oraz barokowych niderlandzkich), świeczników (w tym barokowych trybowanych reflektorów i klasycystycznych kandelabrów z brązu złoconego), zdobionych naczyń mosiężnych (misy norymberskie) i naczyń miedzianych (chłodziarki do wina, dzbany, pojemniki), moździerzy aptekarskich (gotyckich, renesansowych i wczesnobarokowych), wyrobów z cyny.
 
Osobne grupy tworzą przedmioty świadczące o kulturze staropolskiej,  takie jak piórniki palestranckie, objaśniacze do świec, skomplikowane zamki, kłódki, klucze, a nawet drzwi skarbcowe z w. XVII; pamiątki o charakterze patriotycznym (szkatułki w kształcie sarkofagów królewskich, statuetki bohaterów narodowych) oraz wykonana w brązie tzw. rzeźba gabinetowa o różnej tematyce.
 

Wyjątkową wartość mają pamiątki po rodzinie królewskiej Wazów: kartusz inskrypcyjny z sarkofagu Karola Ferdynanda Wazy i kartusz z herbem królewskim Zygmunta III Wazy, pochodzący najpewniej z jednego z używanych przez króla powozów.

SARKOFAG ADAMA HIERONIMA SIENIAWSKIEGO, podczaszego koronnego. Polska, Lwów, Jan (Hanusz) Pfister (1573-1642), 1619. Cyna, odlew cyzelowany. Pierwotnie w kaplicy zamkowej w Brzeżanach. Ofiarowany w r. 1925, wraz z trzema innymi sarkofagami Sieniawskich, przez Jakuba Potockiego z Brzeżan.

KARTUSZ INSKRYPCYJNY Z SAKOFAGU KRÓLEWICZA KAROLA FERDYNANDA WAZY. Toruń , Bierpfaff Jan Christian (warsztat), 1655. Blacha mosiężna srebrzona, repusowana i grawerowana. Jedyny zachowany fragment sarkofagu syna Zygmunta III i Konstancji Austriaczki, biskupa wrocławskiego i płockiego; odnaleziony w r. 1802 przez Izabelę Czartoryską w ruinach kościoła Św. Michała na Wawelu. Rewindykowany z Rosji w r. 1928. Eksponowany w kaplicy królewskiej zamku.

PŁYTA KOMINKOWA Z HERBAMI FRANCJI I NAWARRY LUDWIKA XIII. Francja, 1610-1630. Żeliwo, odlew. Ofiarowana w r. 1932 przez Eleonorę Sheldon-Phillips z Paryża, wraz w kolekcją żelaz kominkowych, zebranych na przełomie w. XIX i XX przez jej męża Karola, a pochodzących ze zdewastowanych przez rewolucję francuską zamków. Wmontowana w kominek komnaty zw. Alchemią na I piętrze zamku.

MOŹDZIERZ APTEKARSKI. Holandia, Deventer, Gerrit Schimmel (czynny 1664-1705), 1683, Brąz srebrzysty, odlew cyzelowany. Fundowany przez Arnolta Franckena; opatrzony herbami miasta Deventer. Zakupiony dla Wawelu wraz z kolekcją Sieghardta w 1935 przez antykwariusza wiedeńskiego Szymona Szwarca.

MISA ZE SCENĄ POLOWANIA. Śląsk, Wrocław, Barth Paul mł. (czynny 1640-1655), około połowy w. XVII. Cyna, odlew cyzelowany, rytowanie. Zakupiona 1984 w antykwariacie Desa w Krakowie, wraz z kolekcją naczyń miedzianych i cynowych pochodzącą od krakowskiego kolekcjonera.

KANDELABR DWUNASTOŚWIECOWY. Francja, Paryż, Thomire Pierre Philippe, początek w. XIX. Brąz złocony, odlew cyzelowany. Przykład luksusowego wyrobu o dekoracji w stylu empir.

MODEL SARKOFAGU KRÓLOWEJ JADWIGI Z KATEDRY WAWELSKIEJ. Rzym, Antoni Madeyski (1862-1939), 1900-1902. Brąz srebrzony, odlew cyzelowany, marmur. Model marmurowego nagrobka, ufundowanego do katedry przez Karola Lanckorońskiego, wzorowanego na wczesnorenesansowym sarkofagu Illarii del Caretto, dziele Jacopa della Quercia.

Anna Petrus