x
Serwis używa ciasteczek (cookies) – plików zapisywanych na dysku, w celu zapamiętywania informacji o korzystaniu z serwisu przez użytkownika (więcej).
Użytkownik zawsze może skonfigurować cookies w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej.
Pomiń menu
Zamek Królewski na Wawelu - STRONA GŁÓWNA
wyszukiwanie zaawansowane
pl en większy rozmiar czcionkiwersja dla słabowidzących
MenuWzgórze Wawelskie - plan

















Zamek Królewski na Wawelu
Państwowe Zbiory Sztuki
31-001 Kraków, Wawel 5

centrala
tel. 12 422 51 55
zamek@wawel.org.pl

informacja turystyczna
tel. 12 422 51 55, wew. 219
informacja@wawel.org.pl

rezerwacja zwiedzania i usług przewodnickich
tel. 12 422 16 97
bot@wawel.org.pl

kontakt dla mediów
tel. 12 422 51 55
wew. 380, 341
pr@wawel.org.pl
Press room
przejdź na stronę Biuletynu Informacji Publicznej Zamku Królewskiego na Wawelu
przejdź na stronę Esklepu Zamku Wawelskiego
Pobierz...

Dzieje rezydencji monarszej

Powiększ - Północne skrzydło zamku
Północne skrzydło zamku

Początki wawelskiej rezydencji polskich władców wiążą się z kamienną wczesnoromańską budowlą, zwaną palatium, z około połowy w. XI, którego pozostałości tkwią w północnym skrzydle obecnego zamku. Z czasem siedzibę książęcą na wzgórzu rozbudowano w kierunku wschodnim. Był to, wraz z katedrą, tzw. zamek wyższy (w zamku „niższym” powstało miasteczko z domami dworzan, duchownych i innymi kościołami). W w. XIV siedzibę władcy znacznie rozbudował król Władysław Łokietek, a jego syn Kazimierz Wielki stworzył imponującą gotycką rezydencję, składającą się z kilku budynków skupionych wokół nieregularnego dziedzińca we wsch. części wzgórza. Za czasów Władysława Jagiełły, na przełomie XIV i XV stulecia, powiększono zamek o pawilon gotycki, zw. wieżą Duńską i w tym stanie budowla przetrwała do pożaru w r. 1499. Około r. 1504 król Aleksander Jagiellończyk przystąpił do przebudowy gotyckiej rezydencji nadając jej kształt renesansowy. W tym celu zatrudnił niemieckiego architekta Eberharda oraz włoskiego rzeźbiarza i architekta Franciszka zwanego Florentczykiem. Dzieło brata kontynuował od r. 1507 Zygmunt I zwany Starym. Mistrz Franciszek, autor kamiennego, ozdobnego wykusza w skrzydle zachodnim, przed swą śmiercią w r. 1516 wzniósł skrzydło wschodnie i rozpoczął budowę krużganków. Dalszymi pracami kierowali kolejno: mistrz Benedykt, słynny Bartłomiej Berrecci (twórca kaplicy Zygmuntowskiej przy katedrze), a po jego śmierci w r. 1537 Mikołaj Castiglione i Mateusz Włoch. Przy dekoracji wnętrz pracowali rzeźbiarze, snycerze – budowniczowie drewnianych stropów: Sebastian Tauerbach i Hans Snycerz oraz malarze, którzy zdobili ściany podstropowymi fryzami i tworzyli królewskie portrety. Sale i komnaty zamkowe nabrały splendoru po zakupieniu przez Zygmunta Augusta wspaniałych arrasów flamandzkich.

Powiększ - Dziedziniec arkadowy
Dziedziniec arkadowy

Zachowana do dziś renesansowa budowla, z pięknym arkadowym dziedzińcem, imponująca rozmachem założenia, przestrzennością jasno oświetlonych wnętrz i wspaniałością nie znaną dotąd na ziemiach polskich, dzięki zastosowaniu form architektonicznych wywodzących się ze sztuki antycznej, spowodowała przełom w rozwoju architektury w Polsce. W w. XVI zamek był miejscem posiedzeń sejmu. Obrady odbywały się w Sali Poselskiej, podczas gdy senat zbierał się w sali nazwanej z tej racji Senatorską.

W następstwie pożaru w r. 1595 części północnego skrzydła zamku, Zygmunt III Waza odnowił je w stylu wczesnobarokowym, zatrudniając artystów włoskich: architekta Jana Trevano i malarza Tomasza Dolabellę. Od czasu, gdy około r. 1610 dwór królewski osiadł w Warszawie, monarchowie bywali na Wawelu tylko okresowo, głównie z okazji ślubów, koronacji i pogrzebów, urządzanych z wielką paradą. W r. 1702, podczas okupacji Wawelu przez Szwedów budowla uległa ponownie groźnemu pożarowi. Odnawiana później, nie osiągnęła już nigdy pierwotnej wspaniałości.

Po utracie przez Polskę niepodległości, zamek zajęli w r. 1796 Austriacy, dostosowując go do potrzeb wojskowego garnizonu. Z początkiem XIX stulecia m.in. zamurowano krużganki. Po oddaniu Wawelu Polakom i opuszczeniu w r. 1911 wzgórza przez okupującą je armię austriacką, przystąpiono do wieloletniego, trwającego pół wieku odnawiania królewskiej siedziby, przywracając jej w dużym stopniu pierwotny wygląd. Akcją kierował najpierw architekt Zygmunt Hendel, od r. 1916 do drugiej wojny światowej Adolf Szyszko-Bohusz, później zaś głównie Alfred Majewski. We wnętrzach urządzono muzeum, a trzonem ekspozycji stały się arrasy Zygmunta Augusta, rewindykowane z Rosji. W okresie międzywojennym zamek pełnił również funkcję rezydencji głowy państwa. W ostatnim dziesięcioleciu minionego wieku budowlę, której gospodarzem jest muzeum Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki, poddano ponownie gruntownej konserwacji.

strona głównado góry