x
Serwis używa ciasteczek (cookies) – plików zapisywanych na dysku, w celu zapamiętywania informacji o korzystaniu z serwisu przez użytkownika (więcej).
Użytkownik zawsze może skonfigurować cookies w ustawieniach swojej przeglądarki internetowej.
Pomiń menu
Zamek Królewski na Wawelu - STRONA GŁÓWNA
wyszukiwanie zaawansowane
pl en większy rozmiar czcionkiwersja dla słabowidzących
MenuWzgórze Wawelskie - plan

















Zamek Królewski na Wawelu
Państwowe Zbiory Sztuki
31-001 Kraków, Wawel 5

centrala
tel. 12 422 51 55
zamek@wawel.org.pl

informacja turystyczna
tel. 12 422 51 55, wew. 219
informacja@wawel.org.pl

rezerwacja zwiedzania i usług przewodnickich
tel. 12 422 16 97
bot@wawel.org.pl

kontakt dla mediów
tel. 12 422 51 55
wew. 380, 341
pr@wawel.org.pl
Press room
przejdź na stronę Biuletynu Informacji Publicznej Zamku Królewskiego na Wawelu
przejdź na stronę Esklepu Zamku Wawelskiego
Pobierz...

Skarbiec Koronny i Zbrojownia

Ekspozycja na parterze w północno-wschodnim narożniku zamku ideowo nawiązuje do mieszczącej się tu niegdyś historycznej instytucji – Skarbca Koronnego, widomego znaku suwerenności Królestwa Polskiego, a następnie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od w. XIV w Skarbcu przechowywano insygnia władzy królewskiej (korony, berła, jabłka, miecz zw. Szczerbcem, ewangeliarz i tacę, służące w obrzędzie sakry królewskiej), a także rozmaite precjoza i osobliwości, składające się na oficjalny majątek państwa. Równolegle w zamku istniał prywatny skarbiec monarchy, złożony z osobistych insygniów, kosztowności oraz paradnych naczyń. Zasoby Skarbca Koronnego, pomnażane przez dary dyplomatyczne i zapisy monarchów, w tym ogromny legat testamentowy Zygmunta Augusta, nie były ogólnodostępne. Pojedyncze precjoza wyjmowano zeń jedynie przy wyjątkowych okazjach, przede wszystkim na koronacje królewskie. Systematycznie spisywano zawartość Skarbca podczas tzw. lustracji. Pierwszy specjalny publiczny pokaz insygniów odbył się dopiero w r. 1792. Trzy lata później Prusacy włamali się do pomieszczeń Skarbca, rabując prawie doszczętnie jego zawartość.
Po zniszczeniu insygniów koronacyjnych przez Prusaków i zatraceniu niemal wszystkich skarbcowych precjozów, obecna ekspozycja może jedynie nawiązywać do dawnej świetności tego miejsca. Od r. 1930 systematycznie wzbogacana, gromadzi bardzo znaczące dzieła sztuki i pamiątki historyczne, w tym kilka pozostałości z dawnego zasobu Skarbca Koronnego, na czele ze Szczerbcem – najważniejszą polską pamiątką historyczną.
Wybrane sale
Skarbiec Koronny
Sala zw. Kazimierza Wielkiego


Sala zw. Kazimierza Wielkiego – pozostałość reprezentacyjnego apartamentu mieszkalnego z czasów ostatnich Piastów (1. połowa w. XIV), z reliktami malarskiej dekoracji - fresku z monogramem królowej Jadwigi (koniec w. XIV). Masywny filar, wznoszący się na środku wszystkich trzech kondygnacji tej gotyckiej wieży mieszkalnej, stał się powodem nazwania jej Kurzą Nogą. Dziś pierwsza sala Skarbca, zawiera ekspozycję klejnotów (III – XVIII w. , m. in. gemma „Lanckorońskiego”, romański wisior znaleziony na Wawelu), średniowiecznych naczyń liturgicznych (m. in. kielich fundacji Kazimierza Wielkiego), precjozów związanych z władcami Polski (para świeczników z herbami Stefana Batorego, patera i szachownica po Zygmuncie III, klejnot z medalem Władysława IV Wazy, naczynie w kształcie Orła z zastawy Jana Kazimierza, miniatura Augusta III Sasa w oprawie brylantowej i in.), a także paradne naczynia i zegary z w. XVI-XVIII oraz odznaki polskich Orderów Orła Białego i Świętego Stanisława.

Sala zw. Jadwigi i Jagiełły
Sala zw. Jadwigi i Jagiełły, w pawilonie gotyckim z końca w. XIV, nazwanym nieco później wieżą Duńską, mieści najcenniejsze uratowane relikty pierwotnego Skarbca: Szczerbiec – miecz koronacyjny królów Polski oraz miecz Zygmunta I Starego.

Sala w wieży Zygmunta III

Sala w wieży Zygmunta III, wzniesionej około r. 1600, jest miejscem ekspozycji oznak zaszczytnych Jana III Sobieskiego: płaszcza kawalera orderu Świętego Ducha, otrzymanego w r. 1676 od króla Francji Ludwika XIV oraz kapelusza i miecza poświęcanego, z daru papieża Innocentego XI w r. 1684.

Sala z paradną bronią


W sali z paradną bronią pomieszczono przede wszystkim część łupów z XVII-wiecznych kampanii wojsk polskich, w tym trofea z odsieczy wiedeńskiej r. 1683, głównie kunsztownie dekorowane rzędy na konie i siodła, pochodzące z najwybitniejszych warsztatów tureckich, perskich, a także wykonane w Polsce w w. XVII i XVIII. Można też podziwiać militaria ze zbrojowni Jana III Sobieskiego w Żółkwi.
Zbrojownia
Sala 1.
Ekspozycję Zbrojowni otwiera sień, w której prezentowana jest broń drzewcowa oraz miecze dwuręczne. Największą część stanowią reprezentacyjne halabardy używane przez gwardie dworskie i miejskie, niektóre bogato zdobione i opatrzone herbami takich władców jak arcyksiążęta Ferdynand (późniejszy cesarz) i Ernest, książę Bawarii Ferdynand, arcybiskupi Salzburga: Wolf Dietrich von Reitenau, Parys i Franciszek Lodronowie. Wyjątkowymi walorami artystycznymi odznacza się glewia z w. XVI z herbami saskiej dynastii Wettynów oraz postacią Lukrecji. Z Polską wiąże się grupa partyzan gwardii nadwornych Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa. Wysoką wartość posiada również kolekcja mieczy dwuręcznych z w. XVI i początku w. XVII, wśród nich miecz używany przez gwardzistów Juliusza II Brunszwickiego.

Sala 2.


Kolejną salę zajmują zbroje. Tradycję średniowieczną reprezentują niemieckie pełne zbroje płytowe z XVI i początku XVII stulecia. Na szczególną uwagę zasługuje znakomita pod względem konstrukcyjnym i estetycznym zbroja turniejowa z Dworu Artusa w Gdańsku – dzieło norymberskiego płatnerza Konrada Polera z około 1490 roku. Większość eksponatów to polskie półzbroje husarskie z w. XVII, między nimi unikatowy egzemplarz z oryginalnymi skrzydłami. Do rzadkich okazów należą też karaceny (zbroje łuskowe) używane w Polsce w końcu w. XVII i 1. połowie w. XVIII.

Sala 3.


Pomieszczenie służy ekspozycji broni zachodnioeuropejskiej od końca XV do początku XIX stulecia. Oglądamy kolejno średniowieczne i nowożytne miecze, rapiery, koncerze i szpady. Uwagę przyciągają egzemplarze reprezentacyjne, bogato zdobione, wykonane w najlepszych ośrodkach niemieckich, włoskich, francuskich, hiszpańskich. Wśród elementów uzbrojenia ochronnego specjalne miejsce zajmują dwa bardzo rzadkie hełmy husarskie – kapaliny, z końca w. XVII. Niewielki zbiór polskich szabli zawiera doborowe przykłady karabel, szabli husarskich oraz unikatową szablę ormiańską, tzw. czeczugę. Pamiątką historyczną wysokiej rangi jest głownia szabli hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego, uczestnika bitwy pod Wiedniem w r. 1683.

Sala 4.


Została poświęcona ręcznej broni palnej oraz miotającej. Zobaczyć można wspaniałe, inkrustowane kością, zdobione trawieniem i rytowaniem strzelby, arkebuzy, petrynały i pistolety z wytwórni niemieckich, śląskich, francuskich, hiszpańskich oraz polskich (w. XVI-początek w. XIX). Interesujące są również przeznaczone do celów myśliwskich i sportowych kusze, głównie niemieckie, z pięknym egzemplarzem wykonanym w Polsce w r. 1725 dla podkomorzego koronnego Kazimierza Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta.

Piwnice


Końcowa część ekspozycji rozmieszczona jest w trzech piwnicach: gotyckiej z w. XIV (ze sklepieniem wspartym na centralnym filarze) oraz dwóch renesansowych z 1. połowy w. XVI. Przy ścianach pomieszczono lufy armat, haubic i moździerzy – od małych wiwatówek do ogromnych polowych. Znakomitym poziomem artystycznym wyróżnia się para armat z połowy w. XVI, odlanych przez pracującego dla Zygmunta Augusta norymberskiego ludwisarza Oswalda Baldnera. Zespół dział z herbami polskich królów, hetmanów i możnowładców, dzieł wybitnych odlewników, liczy się do najcenniejszych w skali krajowej i znaczących w skali europejskiej. Do tradycji składania na Wawelu trofeów zdobytych na wrogach nawiązują zawieszone pod sklepieniem pierwszej piwnicy chorągwie krzyżackie spod Grunwaldu (1410), odtworzone w w. XX na podstawie szczegółowych opisów pióra Jana Długosza i miniatur Stanisława Durinka w dziele Banderia Prutenorum.
strona głównado góry