Wawel jest Wasz! Festiwal interpretacyjny

24–27 IX 2026

Zapraszamy na IV edycję festiwalu interpretacyjnego „Wawel jest Wasz”. To cztery dni pełne inspirujących spotkań, twórczych warsztatów i niezwykłych odkryć odbywających się pod hasłem „Bezpieczeństwo w muzeum”. 
 
Tegoroczna odsłona festiwalu towarzyszy otwarciu wystawy „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” i zaprasza do wspólnej refleksji nad tym, czym jest bezpieczeństwo – zarówno jako troska o materialne dziedzictwo, jak i potrzeba schronienia, harmonii oraz równowagi w codziennym życiu. 
Jak przez wieki ludzie budowali poczucie bezpieczeństwa? Czy chroniły ich mury królewskich rezydencji i domów, czy może przesądy, rytuały i symbole, którym przypisywano niezwykłą moc? Po co są muzealne praktyki opieki nad zabytkami? Podczas festiwalu wspólnie poszukamy odpowiedzi na te i wiele innych pytań, przyglądając się relacjom między człowiekiem, miejscem i pamięcią. 
 
W programie znajdują się spotkania literackie, spacery tematyczne, warsztaty i panele dyskusyjne, które pozwolą spojrzeć na ideę bezpieczeństwa z różnych perspektyw – historycznej, kulturowej, społecznej i osobistej. To wyjątkowa okazja, by odkrywać Wawel na nowo, spotkać inspirujących gości, twórczo spędzić czas i doświadczyć, jak sztuka, literatura i kultura pomagają budować poczucie wspólnoty, zaufania i schronienia. 
Przekonaj się, że bezpieczeństwo można odkrywać nie tylko jako wartość, ale także jako inspirującą opowieść. 
 

• dla kogo: dorośli 
• miejsce:  
  • oprowadzania – na wybranych wystawach 
  • warsztaty, panele dyskusyjne, spotkania – Centrum Wystawowo-Konferencyjne 
  • Czytelnia z widokiem – Biblioteka (bud. Nr 5) 
  • Widowisko świetlne – Ogrody Królewskie 
• miejsca zbiórki – przed wejściem do obiektów 
• wejścia biletowane, sprzedaż online 

Plan wzgórza

24 IX czwartek 
13.00-13.45   „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie kuratorskie po wystawie 
14.00-17.00   Biżuteria jako amulet | warsztaty tworzenia biżuterii 
15.30-16.30   Skarbiec Koronny | oprowadzanie kuratorskie po wystawie
16.00-17.00   Rośliny mocy. Zielona magia Wawelu | spacer botaniczny 
17.00-18.30   Czytelnia z widokiem | „Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia” Grzegorz Piątek 
Ogrody Światłem Malowane | widowisko świetlne 
 
25 IX piątek 
10.00-15.00   Kadry podejrzane | fotospacer po Wawelu 
10.00-15.00   Dom pod opieką | warsztaty tworzenia tradycyjnych pająków 
11.00-14.00   Miasto, dom, przestrzeń | warsztaty z reportażu 
12.00-12.45   „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie kuratorskie po wystawie  
16.00-17.30   Dobrze urządzone miasto | spotkanie z Grzegorzem Piątkiem 
18.00-19.30   Dlaczego najlepsze imprezy są w kuchni? | panel dyskusyjny 
Ogrody Światłem Malowane | widowisko świetlne 

26 IX sobota 
10.00-13.00   Dźwięki wnętrz | warsztaty muzyczne 
10.00-13.00   Gra uważności | warsztaty aktorskie 
11.00-12.30   Czytelnia z widokiem | „Dizajn i emocje. dlaczego rzeczy przypadają nam do serca (albo działają na nerwy)” Don Norman 
12.00-13.00   „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie specjalistyczne po wystawie 
13.00-14.30   Kto czuwa nad domem? | panel dyskusyjny 
14.00-17.00   Czy bezpieczeństwo w mieście jest luksusem? | warsztaty z architektem  
15.30-16.30   Skarbiec Koronny | oprowadzanie kuratorskie po wystawie
16.00-17.30   Granice prywatności | spotkanie z Mają Mozgą-Górecką  
Ogrody Światłem Malowane | widowisko świetlne 

27 IX niedziela 
10.00-13.00   Zioła ochronne dla domu | warsztaty botaniczne 
10.00-13.00   Czytać uważniej | warsztaty poetyckie
12.00-13.00   „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie specjalistyczne po wystawie
12.00-13.30   Dobrze urządzony dom | spotkanie z Aleksandrą Koperdą
14.00-15.30   Jak mieszka się w Krakowie całe życie? | spotkanie z Witem Szostakiem
14.30-17.00   Sztuka naprawy | warsztaty kintsugi 
15.00-15.40   „Wkrótce wszystko się zmieni” | oprowadzanie kuratorskie po wystawie 
16.00-17.30   Czy tworzenie sztuki to bezpieczne zajęcie? | spotkanie z Magdaleną Ujmą 
Ogrody Światłem Malowane | widowisko świetlne

24, 25 IX | „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie kuratorskie po wystawie 
prowadząca: dr Bogumiła Wiśniewska, kuratorka wystawy 
   
Co sprawia, że dom staje się miejscem schronienia? Jakie przedmioty, symbole i rytuały od wieków budowały poczucie bezpieczeństwa człowieka? Spotkanie będzie zaproszeniem do uważnego odkrywania wystawy i wspólnej refleksji nad tym, jak kultura, sztuka i materialne ślady codzienności opowiadają o jednej z najbardziej podstawowych ludzkich potrzeb – bezpieczeństwie.  
Bio: dr Bogumiła Wiśniewska – historyczka sztuki, muzealniczka, kustoszka Zamku Królewskiego na Wawelu, współkuratorka wystawy Abakanowicz. Bez reguł. W Instytucie Historii Sztuki UJ obroniła pracę doktorską na temat powtórzenia w polskiej sztuce współczesnej po 1989 r. 

26, 27 IX | „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | oprowadzanie specjalistyczne po wystawie 
prowadzący: Piotr Sarzyński 
   
Spotkanie będzie okazją do wspólnego namysłu nad tym, jak współcześni twórcy podejmują temat schronienia, ochrony i relacji człowieka z przestrzenią, a także jak dawne wierzenia, symbole i przedmioty codziennego użytku zyskują nowe znaczenia w kontekście muzealnym. W centrum uwagi znajdą się nie tylko prezentowane obiekty, lecz także pytania, wokół których stworzono wystawę: czym jest dom, co buduje poczucie bezpieczeństwa i w jaki sposób kultura od wieków próbuje oswoić niepewność. 
Krytyk sztuki zaprosi uczestników do uważnego patrzenia, interpretowania i dyskusji, pokazując, że ekspozycja nie jest zamkniętą opowieścią, lecz przestrzenią dialogu. Wspólnie przyjrzymy się zależnościom między dziełami, architekturą ekspozycji i kontekstami historycznymi oraz zastanowimy się, jak sztuka może opowiadać o doświadczeniach, które pozostają aktualne niezależnie od epoki. 
Bio: Piotr Sarzyński – z wykształcenia socjolog, od 1986 r. związany z tygodnikiem „Polityka”. Zajmuje się problematyką kulturową, a szczególnie popularyzacją sztuki, architekturą i dizajnem. W latach 1988–1996 współtworzył i prowadził liczne programy w TVP (m.in. „Studio Otwarte”, „Kawa czy herbata?”). Autor pięciu książek, m.in. Przewodnik po rynku malarstwa i Wrzask w przestrzeni. dlaczego w Polsce jest tak brzydko. 

27 IX | „Wkrótce wszystko się zmieni” | oprowadzanie kuratorskie po wystawie 
prowadząca: dr Bogumiła Wiśniewska, kuratorka wystawy  
   
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie Joanny Rajkowskiej przybliży główne idee ekspozycji oraz proces pracy nad jej powstaniem. W malowniczej scenerii Ogrodów Królewskich i dziedzińca zewnętrznego uczestnicy będą mogli obejrzeć trzy niezwykłe instalacje: monumentalne, tętniące życiem błękitne jajo kosa zwyczajnego – Pisklę, autentyczne wronie Gniazdo oraz geodę Wkrótce wszystko się zmieni – wypełnioną ametystami, sięgającą „czasu głębokiego”. Będzie to także okazja do poznania kulisów budowania narracji w historycznej przestrzeni ogrodów Zamku Królewskiego na Wawelu.  

24, 26 IX Skarbiec Koronny | oprowadzanie kuratorskie po wystawie 
prowadzący: Dariusz Nowacki (24 IX), Marta Golik-Gryglas (26 IX)
   
Podczas oprowadzania po Skarbcu Koronnym spojrzymy na wybrane zabytki z nieoczywistej perspektywy – jako na przedmioty, którym w przeszłości przypisywano szczególne właściwości ochronne, lecznicze lub zapewniające pomyślność. Staną się one punktem wyjścia do opowieści o dawnych sposobach oswajania zagrożeń i budowania poczucia bezpieczeństwa.
W duchu tegorocznej edycji festiwalu „Wawel jest Wasz” przyjrzymy się temu, jak poprzez przedmioty, symbole i rytuały ludzie próbowali chronić siebie, swoich bliskich i swoje domy oraz zapewnić sobie zdrowie, szczęście i pomyślność. Ta nieoczywista narracja pozwoli dostrzec nowe, interesujące wątki nawet w pozornie dobrze znanych eksponatach
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. Wspólnie odkryjemy, że motywy ochrony obecne są nie tylko w wierzeniach i rytuałach, lecz także w dziełach sztuki i przedmiotach codziennego użytku.  

24 IX | Rośliny mocy. Zielona magia Wawelu | spacer botaniczny  
prowadząca: Magdalena Frączek  
   
bilety: 20 zł, sprzedaż online 
 
Czy roślina może chronić przed nieszczęściem? Czy piękny kwiat może kryć śmiertelną moc? Podczas spaceru botanicznego po Ogrodach Królewskich poznamy rośliny, które przez wieki otaczano aurą tajemnicy – ochronne zioła i gatunki związane z dawnymi wierzeniami i magią. Przyjrzymy się tym, którym przypisywano moc odpędzania złych sił, zapewniania pomyślności i ochrony domostw, ale także tym, których trujące właściwości budziły respekt i ostrożność. Wśród wawelskiej zieleni przekonamy się, skąd wzięły się wierzenia o roślinach mających strzec ludzi i ich siedzib, niczym rzymscy opiekunowie domowego ogniska – Lary i Penaty. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: dr inż. Magdalena Frączek, prof. URK – ze studentami leśnictwa i ochrony bioróżnorodności prowadzi zajęcia z botaniki, dendrologii, edukacji przyrodniczej, społecznych funkcji lasów oraz autorskich przedmiotów poświęconych dziedzictwu przyrodniczemu i kulturowemu. Od 2014 r. kieruje studiami podyplomowymi Edukacja przyrodniczo-leśna. Ekspertka międzynarodowego projektu Forest School Center, Szkoły Leśnej Edukacji i wielu projektów edukacyjnych. Koordynatorka Małopolskiej Nocy Naukowców na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie. Współpracuje z parkami narodowymi i krajobrazowymi, Lasami Państwowymi, Małopolskim Instytutem Kultury i organizacjami pozarządowymi. Prowadzi warsztaty przyrodnicze dla dzieci, młodzieży, nauczycieli i edukatorów przyrodniczych oraz osób z niepełnosprawnościami. 

25 IX | Kadry podejrzane | fotospacer po Wawelu 
prowadzący: Magdalena i Michał Turczykowie 
   
Czy architektura może dawać poczucie bezpieczeństwa? Jakie elementy przestrzeni sprawiają, że czujemy się chronieni, a które budzą niepokój lub czujność? Podczas fotospaceru uczestnicy przyjrzą się Wawelowi z perspektywy uważnego obserwatora, tropiąc ślady dawnych i współczesnych strategii ochrony ukrytych w murach, detalach architektonicznych i organizacji otoczenia. Za pomocą aparatów fotograficznych lub telefonów stworzą własne „podejrzane kadry” – obrazy wydobywające z dobrze znanej przestrzeni nowe znaczenia. Bramy, okna, mury, przejścia, punkty obserwacyjne czy zakamarki ogrodów staną się pretekstem do rozmowy o tym, jak architektura kształtuje nasze relacje z otaczającym światem i wpływa na poczucie równowagi, bezpieczeństwa oraz przynależności. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”.

24 IX | Biżuteria jako amulet | warsztaty tworzenia biżuterii 
prowadząca: Pola Zag 
   
Od wieków biżuteria pełniła nie tylko funkcję ozdobną. Była znakiem przynależności, statusu, a często także osobistym amuletem – przedmiotem, który miał zapewniać bezpieczeństwo, szczęście i równowagę w codziennym życiu. W różnych kulturach przypisywano jej sprawczość symboliczną: miała chronić noszącą ją osobę, zapewniać pomyślność i dobre relacje z otaczającym światem. Wspólnie zastanowimy się, jakie znaczenia mogą mieć dziś materiały, kształty i symbole oraz w jaki sposób poprzez proces twórczy można budować osobiste obiekty ochronne – biżuterię, która staje się symbolem osobistych historii i przeżyć. Uczestnicy poznają podstawowe techniki pracy tworząc biżuterię, ale równie ważnym elementem będzie praca z ideą: co chcemy chronić, co wzmacniać i jakie osobiste znaczenie chcemy nadać własnoręcznie wykonanej biżuterii.  
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: Pola Zag – krakowska projektantka biżuterii. Jej projekty wyróżniają się wyrazistymi formami, autorskimi technikami ręcznego gięcia metalu i poszukiwaniem nowych rozwiązań, które nadają im unikalny charakter. Została wyróżniona przez Vogue Paris jako jedna z projektantek wyznaczających biżuteryjne trendy w swojej branży. W 2024 r. stworzyła autorski cykl warsztatów tworzenia biżuterii z metalu, który przyciągnął setki uczestników. Została także zaproszona przez markę Dr. Martens do poprowadzenia warsztatów z tworzenia biżuterii z recyklingowych skór – odpadów z produkcji butów tej marki.
 

25 IX | Dom pod opieką | warsztaty tworzenia tradycyjnych pająków 
prowadząca: Dorota Kasia 
   
Pająki ludowe to jedne z najbardziej fascynujących elementów dawnej kultury domowej. Delikatne konstrukcje wykonywane ze słomy, papieru i naturalnych materiałów przez stulecia były czymś więcej niż tylko ozdobą wnętrz. Wieszane w centralnym miejscu domu, miały chronić mieszkańców, zapewniać pomyślność, wspierać harmonię życia rodzinnego i wyznaczać przestrzeń bezpieczeństwa. Podczas warsztatów uczestnicy poznają historię i symbolikę tradycyjnych pająków oraz ich związki z dawnymi wyobrażeniami o ochronie domu i domowników. Wspólnie wykonają własne pająki odkrywając przy tym znaczenie materiałów, form i rytuałów związanych z ich tworzeniem. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 

25 IX | Miasto, dom, przestrzeń | warsztaty z reportażu 
prowadzący: Rafał Hetman 
   
Podczas trzygodzinnych warsztatów uczestnicy dowiedzą się, jak patrzeć na przestrzeń okiem reportera i jak zamieniać obserwacje w angażującą opowieść. Zastanowimy się, w jaki sposób opisywać ulice, budynki i wnętrza, aby nie tworzyć jedynie katalogu szczegółów, lecz pokazać ukryte w nich emocje, konflikty i historie. 
Porozmawiamy o znaczeniu szczegółu, zmysłowego opisu, perspektywy narratora oraz dokumentacji. Uczestnicy nauczą się szukać tematów reportażowych w najbliższym otoczeniu, rozmawiać z mieszkańcami i odczytywać przestrzeń jako źródło wiedzy o człowieku. Przyjrzymy się także temu, jak łączyć osobistą pamięć z faktami oraz jak pisać o miejscach, które są nam bliskie, bez popadania w sentymentalizm 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: Rafał Hetman (ur. 1987) – reporter, twórca internetowy. Autor książek Izbica, Izbica i Las zbliża się powoli. Pierwsza z nich znalazła się w finale Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, otrzymała nominację do Nagrody Historycznej „Polityki” oraz Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Finalista Konkursu Stypendialnego im. Ryszarda Kapuścińskiego. W mediach społecznościowych opowiada o literaturze. Publikował m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Tygodniku Powszechnym” oraz magazynie „Chidusz”. 

26 IX | Dźwięki wnętrz | warsztaty muzyczne   
Jak brzmi przestrzeń, zanim zostanie opisana słowami? Czy wnętrza mogą mieć własną muzykę, zapisaną w rytmie kroków, pogłosie korytarzy, ciężarze murów i światłach odbijających się od kamienia? Podczas warsztatów uczestnicy, inspirowani wnętrzami Zamku Królewskiego oraz wystawą Lary i Penaty, spróbują przełożyć doświadczenie przestrzeni na język dźwięku. Zamek zostanie potraktowany jak zbiór napięć, rytmów i akustycznych śladów, które można usłyszeć i przetworzyć w muzyczną kompozycję.  
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 

26 IX | Gra uważności | warsztaty aktorskie  
prowadzący: Błażej Peszek 
   
Jak buduje się poczucie bezpieczeństwa w ciele? Czy można „zagrać” spokój, zaufanie albo napięcie panujące w otoczeniu? Podczas warsztatów aktorskich uczestnicy przyjrzą się pracy aktora nie jako odgrywaniu ról, lecz jako praktyce obecności – świadomego bycia w ciele, w relacji z innymi i w przestrzeni, która nas otacza. 
Spotkanie będzie oparte na pracy z ruchem, oddechem, głosem i uważnością. Uczestnicy będą sprawdzać, jak zmienia się ich postawa, gdy przechodzą od poczucia zagrożenia do zakorzenienia oraz jak relacja z innymi wpływa na budowanie wspólnego poczucia bezpieczeństwa. Ćwiczenia aktorskie nie będą służyć tworzeniu postaci, lecz badaniu stanów – takich jak czujność, otwartość, zaufanie czy wycofanie – oraz sposobów, w jakie wyrażają się one w ciele.  
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 

26 IX | Czy bezpieczeństwo w mieście jest luksusem? | warsztaty z architektem 
prowadzący: Jakub Szczęsny 
   
Czy bezpieczeństwo jest dziś czymś oczywistym, czy staje się dobrem, o które trzeba świadomie zabiegać? Jaką rolę w jego budowaniu odgrywają architektura, przestrzeń publiczna i relacje międzyludzkie? Podczas warsztatów z architektem Jakubem Szczęsnym uczestnicy wspólnie zastanowią się, czym jest poczucie bezpieczeństwa we współczesnym mieście i jakie czynniki wpływają na jego kształt. 
 W duchu festiwalowej refleksji nad schronieniem, zaufaniem i harmonią oraz w nawiązaniu do wystawy „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” wydarzenie stanie się okazją do rozmowy o tym, w jaki sposób projektuje się przestrzenie sprzyjające nie tylko ochronie, lecz także budowaniu więzi i poczucia wspólnoty. Podczas spotkania uczestnicy przyjrzą się zależnościom między architekturą a codziennym doświadczeniem miasta. Zastanowią się, co sprawia, że jedne miejsca odbieramy jako przyjazne i bezpieczne, a inne budzą niepokój; gdzie przebiega granica między ochroną a kontrolą oraz czy bezpieczeństwo jest wartością indywidualną, czy raczej wspólnym dobrem, za które odpowiadają zarówno projektanci, jak i mieszkańcy.  
Warsztaty będą miały formę otwartej, angażującej pracy z grupą, łącząc refleksję, analizę konkretnych przykładów i wspólne poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, jak projektować przestrzenie sprzyjające codziennemu życiu. To zaproszenie do spojrzenia na architekturę nie tylko jako na sztukę budowania, lecz także jako narzędzie tworzenia miejsc, w których możemy czuć się bezpiecznie i swobodnie.  
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: Jakub Szczęsny – pierwszy polski architekt, którego projekt, Dom Kereta, znalazł się w kolekcji stałej Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku. Jego instalacje można zobaczyć w przestrzeniach publicznych Polski, Izraela, USA i Kazachstanu. Interesuje go popularyzacja wiedzy o przestrzeni i architekturze, dlatego współtworzył i prowadził programy z tego zakresu dla kanałów Domo +, TVP1 i Polsat. W 2021 r. debiutował książką Witaj w świecie bez architektów wydaną przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. To przewodnik po architekturze, którą ukształtowały tradycja, geografia i realia historyczne. W październiku ukazała się jego kolejna publikacja – Azyle, nisze i enklawy, czyli katalog małych utopii, wydana nakładem Wydawnictwa MSN. 

27 IX | Zioła ochronne dla domu | warsztaty botaniczne 
prowadząca: Magdalena Petryna 
   
Od najdawniejszych czasów roślinom przypisywano moc ochrony człowieka, jego domu i przestrzeni, w której żyje. Wierzono, że odpowiednio dobrane zioła mogą strzec przed chorobą, nieszczęściem, niepokojem czy złymi wpływami, a ich obecność w domu i obejściu buduje niewidzialną warstwę bezpieczeństwa – zakorzenioną w rytuałach, wierzeniach i codziennych praktykach. 
Podczas warsztatu uczestnicy przyjrzą się tradycjom związanym z roślinami opiekuńczymi w różnych kulturach, ze szczególnym uwzględnieniem praktyk ludowych związanych z ochroną domu i gospodarstwa. Wspólnie przeanalizują, jakie rośliny uznawano za „opiekuńcze” i dlaczego przypisywano im szczególne znaczenie w rytuałach przejścia, ochrony plonów czy zabezpieczania domowej przestrzeni. Uczestnicy poznają dawne sposoby wykorzystywania ziół w obrzędach związanych z ochroną oraz ich symboliczne znaczenia – od progów domostw, przez pola uprawne, po miejsca codziennego życia. 
Punktem wyjścia do spotkania będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i uważnością oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
Bio: Magdalena Petryna – edukatorka przyrodnicza, przewodniczka beskidzka i redaktorka. W swojej działalności prowadzi wyprawy terenowe i spotkania, podczas których przybliża uczestnikom wiedzę o roślinach, ekosystemach oraz kulturowych znaczeniach przyrody. 

27 IX | Czytać uważniej | warsztaty poetyckie 
prowadzący: Krzysztof Siwczyk  
   
Realizm – co będzie świadectwem? Joanna Helander i Wojciech Wilczyk – poza oczywistą rewerencją, z jaką obydwoje traktują własne prace fotograficzne – to dwa silne języki sztuki pracujące na styku słowa i obrazu. Helander, kodyfikatorka ikonicznych zdjęć unieśmiertelniających poetykę Nowej Fali, zawsze zwracała się ku poezji jako rewersu swoich decyzji artystycznych. Wilczyk, poeta afiliowany do pokolenia BruLionu, swoje dzieła napisał aparatem fotograficznym w równej mierze i z równą siłą swoich wierszy. Podczas warsztatów zajmiemy się próbą rozpoznania zależności słowa i fotografii, opierając się na tomie poezji Wojciecha Wilczyka Realizm i albumie fotograficznym Co będzie świadectwem Joanny Helander. Jednocześnie przyjrzymy się trwałości dziedzictwa nowofalowego i jego artystycznych przetworzeń, jakie poeci BruLionu praktykowali w latach 90. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: Krzysztof Siwczyk – poeta, eseista, prozaik, okazjonalnie aktor. Autor ponad dwudziestu książek o różnym charakterze gatunkowym, z których ostatnie to zbiór wierszy Ludzie z taksydermii (2024) i małe prozy Na przecięciu arterii (2024). Laureat Nagrody Fundacji Kościelskich, Nagrody Literackiej Gdynia i Nagrody Poetyckiej Silesius. Były członek kapituły Nagrody Literackiej NIKE i jej przewodniczący w 2024 r.  
 
27 IX | Sztuka naprawy | warsztaty kintsugi 
prowadzący: Paulina Ornatowska 
   
Czy przedmioty mogą opowiadać historię swojej kruchości? I czy to, co pęknięte, może stać się bardziej wartościowe niż to, co nigdy nie zostało naruszone? Podczas warsztatów inspirowanych japońską sztuką kintsugi uczestnicy poznają technikę naprawy naczyń, w której uszkodzenia nie są ukrywane, lecz podkreślane złotem – jako ślady czasu, doświadczenia i przemiany. 
Punktem wyjścia do pracy będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i uważnością oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”, która skłania do myślenia o domu jako przestrzeni troski – zarówno wobec ludzi, jak i przedmiotów otaczających nas na co dzień. W tym kontekście kintsugi staje się metaforą naprawy rozumianej nie jako powrót do pierwotnego stanu, lecz jako tworzenie nowej całości, w której pęknięcie staje się częścią struktury. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
Każda osoba uczestnicząca w warsztatach proszona jest o przyniesienie pękniętej, uszkodzonej ceramiki lub szkła.  
 
Bio: Paulina Ornatowska – twórczyni projektów artystycznych, fotografka i ilustratorka, doktorka nauk o kulturze. Od 2023 r. realizuje projekt @wzrusza, stanowiący powrót do samodzielnego tworzenia rzeczy.

25 IX | Dlaczego najlepsze imprezy są w kuchni? | panel dyskusyjny 
prowadząca: Maja Dutkiewicz, Goście: prof. Jarosław Dumanowski, Paweł Bravo  
   
Dom to nie tylko budynek, ale także rytuały, które nadają mu znaczenie. Jednym z nich jest wspólne przygotowywanie i spożywanie posiłków. Kuchnia od wieków stanowi domowe centrum życia – miejsce bliskości, gościnności i budowania relacji, w którym poczucie bezpieczeństwa rodzi się z obecności drugiego człowieka. 
Podczas rozmowy z Pawłem Bravo, dziennikarzem, felietonistą i znawcą kultury jedzenia, oraz prof. Jarosławem Dumanowskim, historykiem sztuki kulinarnej, przyjrzymy się kuchni jako sercu domu oraz zastanowimy się, jak posiłki i wspólny stół kształtowały życie rodzinne i społeczne na przestrzeni wieków. Goście opowiedzą, jak w różnych kulturach traktuje się kuchnię i jedzenie, a także jaką rolę kuchnia i jedzenie odgrywały dawniej w polskich dworach i chałupach. Punktem wyjścia do rozmowy będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz namysł nad przestrzenią domu i tym, co od wieków miało chronić jego mieszkańców. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio:
Maja Dutkiewicz – dziennikarka informacyjna i kulinarna Radia Kraków. Przez lata tworzyła i prowadziła popularny program „Przystanek Kulinarny”, poświęcony gotowaniu, produktom lokalnym i podróżom kulinarnym. W swoich programach i projektach spotyka się z szefami kuchni, producentami regionalnych produktów oraz propagatorami kultury jedzenia. Pisze o kuchni i winie, podróżuje, odkrywając miejsca, w których rodzą się autentyczne smaki regionów. Autorka reportaży enoturystycznych w magazynie „Trybuszon”. Przygotowuje i prowadzi wydarzenia kulinarne oraz projekty filmowe związane z kulturą jedzenia i turystyką kulinarną. Współtwórczyni Radia Kulinarnego – pierwszego w Polsce podcastu winiarsko-kulinarnego. 
Paweł Bravo – dziennikarz i sommelier, prowadzi w „Tygodniku Powszechnym" stałą rubrykę felietonową poświęconą jedzeniu i winu. Uczestnik działań gastrokulturalnych i tłumacz książek związanych z włoską kulturą stołu – za przekład Kuchni Dantego otrzymał nagrodę im. Leopolda Staffa. 
Jarosław Dumanowski – historyk, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dyrektor Centrum Dziedzictwa Kulinarnego na Wydziale Nauk Historycznych UMK. Pomysłodawca i redaktor serii „Monumenta Poloniae Culinaria” (Polskie Zabytki Kulinarne), wydawanej przez Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. W ramach serii ukazało się dotąd dziewięć tomów staropolskich książek kucharskich, traktatów dietetycznych i innych tekstów żywieniowych sprzed końca XVIII w. Autor wielu prac dotyczących historii jedzenia i literatury kulinarnej. 
Prowadzi seminarium doktoranckie z zakresu historii i kultury jedzenia, organizator licznych konferencji, spotkań i dyskusji poświęconych dziejom i współczesności gastronomii. Członek International Commission for Research Into European Food History, współpracownik IEHCA (Europejskiego Instytutu Historii i Kultur Jedzenia), członek redakcji „Kwartalnika Historii Kultury Materialnej” (Instytut Archeologii i Etnologii PAN), komitetu naukowego pisma „Histoire, Economie & Societé” (Paris-Sorbonne) i rady naukowej pisma „Рукописна та книжкова спадщина України” (Biblioteka Narodowa Ukrainy w Kijowie) oraz wielu organizacji i stowarzyszeń naukowych. Jako visiting professor pracował na uniwersytecie w Bordeaux, w katedrze UNESCO IEHCA w Tours i w Centrum Norberta Eliasa w École des hautes études en sciences sociales w Marsylii. 
 
26 IX | Kto czuwa nad domem? | panel dyskusyjny 
prowadząca: Paulina Bandura, goście: Krzysztof Łapiński, Jakub Bobrowski, Mateusz Wrona 
   
Zapraszamy na rozmowę o dawnych wierzeniach związanych z bóstwami opiekuńczymi – kim one były, jak je czczono i jak zabiegano o ich przychylność. Czy te postacie w różnych mitologiach są do siebie podobne? Na warsztat weźmiemy mitologię grecką i rzymską oraz religię słowiańską. Zapytamy gości, w jakiej formie dawne wierzenia i rytuały przetrwały do dziś: w języku, zwyczajach i codziennych zachowaniach. Porozmawiamy także o mitologii słowiańskiej i jej (nie)obecności w kulturze. Uczestnikami spotkania będą autorzy książki Mitologia słowiańska: Krzysztof Łapiński, filozof, tłumacz, wykładowca akademicki, autor m.in. książki Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa, Jakub Bobrowski, językoznawca, polonista, profesor PAN, oraz Mateusz Wrona, polonista, pedagog.  
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio:
Mateusz Wrona – polonista, pedagog, absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Nauczyciel z wykształcenia, zamiłowania i powołania. Uczy języka polskiego w krakowskiej szkole podstawowej. Wyróżniony przez Prezydenta Miasta Krakowa certyfikatem „Krakowski Nauczyciel z Pasją”. Współautor (z Jakubem Bobrowskim) dwóch książek o tematyce dawnych wierzeń słowiańskich: Mitologia słowiańska (2017) oraz Czarty, biesy, zjawy. Opowieści z pańskiego stołu (2019).  
Jakub Bobrowski – językoznawca, polonista, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor w Instytucie Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. Jest autorem prac z zakresu mediolingwistyki, stylistyki oraz leksykologii współczesnej i historycznej, w tym trzech monografii książkowych: Archaizmy leksykalne jako ewokanty dawności kulturowej i językowej w idiolekcie pisarskim Stanisława Wyspiańskiego (2015), Staropolszczyzna filmowa. Osobliwości językowe jako wykładniki stylizacji historycznej w dziełach audiowizualnych (2020) oraz Film milicyjny jako archiwum dyskursu ludyczno-propagandowego PRL-u (2024). Należy do zespołu autorskiego przygotowującego elektroniczny Wielki słownik języka polskiego PAN. Wraz z Mateuszem Wroną napisał dwa książkowe opracowania dawnych słowiańskich wierzeń: Mitologię słowiańską (2017) oraz Czarty, biesy, zjawy. Opowieści z pańskiego stołu (2019). 
Krzysztof Łapiński – filozof, tłumacz (m.in. Rozmyślań Marka Aureliusza), wykładowca akademicki pracujący na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, dziennikarz naukowy. Zajmuje się filozofią starożytną, filozofią Wschodu i etyką ekologiczną. Habilitację uzyskał na podstawie monografii o Marku Aureliuszu. Stypendysta Fundacji z Brzezia Lanckorońskich i Fundacji Kościuszkowskiej. Autor książki Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa (2025) oraz publikacji dla dzieci Dzik Dzikus i Świnia Malwina (wyd. Agora dla Dzieci). Książka Najmądrzejszy została nominowana do Nagrody Literackiej NIKE, Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” i Nagrody im. Marcina Króla Fundacji Batorego.

25 IX | Dobrze urządzone miasto | spotkanie z Grzegorzem Piątkiem 
prowadząca: Paulina Bandura 
   
Czy architektura może dawać poczucie bezpieczeństwa? W jaki sposób projektowanie przestrzeni wpływa na nasze codzienne doświadczenia, relacje z innymi i zaufanie do miejsca, w którym żyjemy? Podczas spotkania z Grzegorzem Piątkiem porozmawiamy o urządzaniu polskich miast i o tym, jakie zmiany są potrzebne i które z nich mają szansę zostać zrealizowane. Jakie dobre praktyki z przeszłości i z innych krajów możemy wprowadzić w Polsce, by poprawić jakość życia w miastach? Czy jest szansa, byśmy mieszkali wygodnie, z szacunkiem do sąsiadów i środowiska? Poprosimy też autora, by opowiedział o swoich ulubionych miejskich architektach i wymarzonym budynku do mieszkania. 
Inspiracją do rozmowy będą festiwalowe hasła: bezpieczeństwo, schronienie, równowaga i zaufanie, a także wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”, która skłania do refleksji nad tym, jak ludzie od wieków tworzyli bezpieczne przestrzenie. 
 
Bio: Grzegorz Piątek (ur. w 1980) – pisarz, publicysta, z wykształcenia architekt, autor książek: Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia (2025), Starzyński. Prezydent z pomnika (2024), Gdynia obiecana (2022), Niezniszczalny. Bohdan Pniewski – architekt salonu i władzy (2021), Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949 (2020), Sanator. Kariera Stefana Starzyńskiego (2016). Laureat nagród literackich i kulturalnych, m.in. Nagrody Literackiej m.st. Warszawy, Paszportu „Polityki”, NIKE Czytelników, Nagrody im. Kazimierza Moczarskiego, Nagrody im. Jerzego Giedroycia. Współtworzył wystawy m.in. Hotel Polonia. The Afterlife of Buildings (Złoty Lew na Biennale Architektury w Wenecji, 2008) i Dane warszawskie (Muzeum Warszawy, 2017). Przewodniczący Zespołu Nazewnictwa Miejskiego przy Prezydencie m.st. Warszawy (od 2023). 

26 IX | Granice prywatności | spotkanie z Mają Mozgą-Górecką 
prowadząca: Paulina Bandura, gość: Maja Mozga-Górecka 
   
Zapraszamy na spotkanie z Mają Mozgą-Górecką. Razem z autorką zastanowimy się, czy prywatność w przestrzeni fizycznej w ogóle jeszcze istnieje, czy nasze mieszkanie lub dom pozostają naszą prywatną strefą i na ile jest nam ona jeszcze potrzebna. Porozmawiamy o domach letnich, ogrodach, gabinetach i innych miejscach zaplanowanych z myślą o spędzaniu tam czasu w samotności, opisanych w książce. Spróbujemy wreszcie zmierzyć się z pytaniem, czy umiemy i chcemy jeszcze żyć w prywatności i odosobnieniu. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
Bio: Maja Mózga-Górecka – od kilkunastu lat pracuje jako redaktorka i dziennikarka prasowa, obecnie pełni funkcję zastępczyni redaktorki naczelnej „Architectural Digest Polska”. Specjalizuje się w architekturze i wzornictwie. Autorka książki Figlarnie. Przestrzenie radykalnej prywatności (2025), nominowanej do Nagrody Literackiej Gdynia 2026 w kategorii esej. Jest współautorką publikacji Form Follows Freedom. Architecture for Culture in Poland 2000+ (2015). Na podstawie jej tekstu Architektura humanitarna dzisiaj powstała wystawa zaprezentowana na Łódź Design Festival 2016. Przez ponad 10 lat należała do grona stałych współpracowników miesięcznika „Architektura-Murator”. Przeprowadziła ponad 150 wywiadów z polskimi i zagranicznymi twórcami, w tym z Denise Scott-Brown, Beatriz Colominą, Amandą Lavete, Stanisławem Fiszerem, Jerzym Gurawskim, Wacławem Zalewskim, Manuelem Aires Mateusem, Smiljanem Radiciem czy Thomasem Woltzem. Publikowała m.in. w „Przekroju”, „Rzeczpospolitej”, „Dobrym Wnętrzu”, kwartalniku „Salon”, „Muratorze”, „Polityce”, „Pomocniku Historycznym Polityki”, „Gazecie Wyborczej”, „Architekturze od Wnętrza” oraz w zagranicznych czasopismach „The Architectural Review”, „DB Deutsche Bauzeitung, Art&Business” i „Fluid”. 

27 IX | Dobrze urządzony dom | spotkanie z Aleksandrą Koperdą 
prowadząca: Paulina Bandura, gość: Aleksandra Koperda 

 
Zapraszamy na spotkanie z Aleksandrą Koperdą, autorką książek Kolekcje designu. Historie rzeczy znanych i mniej znanych (2025) i Polski dizajn (2023), a także redaktorką bloga Hygge. Porozmawiamy o tym, jaką funkcję pełnią przedmioty, które nas otaczają – jak widzimy je my, ich nabywcy i użytkownicy, a jak widzą je projektanci. Autorka opowie o osobach projektujących przedmioty codziennego użytku oraz o kolekcjonerach – obu tym środowiskom poświęciła książki. Zastanowimy się nad przyszłością dizajnu i losem przedmiotów – co decyduje o tym, czy trafią do muzeów czy na śmietnik. Będziemy mówić także o kolekcjonowaniu rzeczy, wyższości formy nad funkcją oraz o perełkach polskiego dizajnu, w tym projektach Mariana Sigmunda. 
Bio: Aleksandra Koperda – animatorka kultury, historyczka sztuki, dziennikarka, autorka książek o dizajnie: Odwiedziny. Rozmowy o dizajnie, Dizajn miejsc codziennych, Teraz polski dizajn, Kolekcje dizajnu, kuratorka wystaw, wykładowczyni Instytutu Sztuki i Designu UKEN. Od 2016 r. prowadzi Hygge Blog, gdzie opowiada o inspirujących ludziach – projektantach, artystach i rzemieślnikach – oraz o wnętrzach, w których żyją. Na temat dizajnu pisze m.in. dla magazynów „Vogue” i „Architectural Digest”.

27 IX | Jak mieszka się w Krakowie całe życie? | spotkanie z Witem Szostakiem 
prowadząca: Paulina Bandura, gość: Wit Szostak 
   
Co znaczy mieszkać w jednym mieście przez całe życie? Jak zmienia się relacja z miejscem, które staje się jednocześnie codziennością, pamięcią i tłem dla kolejnych etapów biografii? Podczas spotkania z Witem Szostakiem przyjrzymy się Krakowowi jako przestrzeni zamieszkania – nie tylko w wymiarze geograficznym, ale przede wszystkim emocjonalnym, symbolicznym i literackim. 
Punktem wyjścia do rozmowy będą jego najnowsze książki, w szczególności Rumowisko i Suche strugi, w których dom i miasto funkcjonują jako wielowarstwowe struktury pamięci – kruche, zmienne, naznaczone historią i osobistym doświadczeniem. Zapytamy o znaczenie domu – zarówno jako budynku, jak i miejsca – dla jego bohaterów, a także o specyfikę życia w Krakowie i krakowskich domach, opisywanych w tych książkach. Porozmawiamy o tym, skąd bierze się obraz Krakowa jako miasta zakochanych i krakowskiej inteligencji, o życiu w starych kamienicach, przeprowadzkach na nowe osiedla oraz o miejscowościach podkrakowskich. Nie zabraknie również refleksji nad pamięcią, traumą i próbą ucieczki od „krakowskości”. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
Bio: Wit Szostak – polski pisarz, autor powieści, opowiadań, dramatów i esejów. Opublikował kilkanaście książek beletrystycznych. Jego powieści były nominowane do nagród literackich: Nagrody Literackiej NIKE (Fuga, 2013; Szczelinami, 2023) oraz Paszportów „Polityki” (Sto dni bez słońca, 2015). Powieść Dumanowski doczekała się adaptacji radiowej w reżyserii Jana Klaty oraz adaptacji dwóch teatralnych w Narodowym Starym Teatrze. Jego dramaty (Pogłosy i Obrzędy) były wystawiane we Wrocławiu, Lublinie i Łodzi. W 2025 r. ukazała się Wylinka, jego pierwsza książka dla dzieci, nagrodzona „Żółtą Ciżemką” oraz uznana przez Polską Sekcję IBBY za Książkę Roku. W kwietniu 2026 rok8 ukazała się jego najnowsza powieść Suche strugi. Z wykształcenia jest filozofem, pracuje jako profesor uczelni na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Jako Dobrosław Kot (Wit Szostak jest jego pseudonimem literackim) wydał Dorzecza i dociekania (2025), filozoficzny esej o rzekach, źródłach i ujściach, w którym pyta o samą rzekę i śledzi rzeczne metafory w języku. 

27 IX | Czy tworzenie sztuki to bezpieczne zajęcie? | spotkanie z Magdaleną Ujmą 
prowadząca: Paulina Bandura, gość: Magdalena Ujma  
   
Zapraszamy na spotkanie z Magdaleną Ujmą – krytyczką i historyczką sztuki oraz kuratorką wystaw sztuki współczesnej – poświęcone jej najnowszej książce Skandale w sztuce (2026). Jak rozumiemy pojęcie skandalu w historii sztuki? Czy chodzi o wybryki artystów, ich nieobyczajne zachowanie lub prowokacyjne manifesty? Tak, ale nie tylko. A może skandal pojawia się wtedy, gdy w ciągłości form i stylów powstaje pustka, dochodzi do kryzysu, a artyści postanawiają zerwać z tradycją? Brzydota, profanum i tabu, sztuka popularna, cielesność, drastyczność – skandal w sztuce ma różne oblicza. Porozmawiamy o nich z Magdaleną Ujmą. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
Bio: Magdalena Ujma – krytyczka i historyczka sztuki, kuratorka wystaw sztuki współczesnej. Pracuje w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie kieruje redakcją czasopisma „Restart”. Wydała książki O krytyce (2024) i Skandale w sztuce (2026). Członkini Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyki Sztuki AICA.

prowadząca: Paulina Bandura 
   
„Czytelnia z widokiem” to cykl dyskusji o książkach, które odbywają się w wyjątkowym wnętrzu Biblioteki Zamku Królewskiego na Wawelu. Zapraszamy osoby, które przeczytały omawianą książkę lub jej fragmenty, oraz wszystkich zainteresowanych tematem spotkania i udziałem w rozmowie. 
Punktem wyjścia do spotkań będzie festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem, schronieniem i zaufaniem oraz wystawa „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. 
 
24 IX | „Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia” Grzegorz Piątek 
Dla słabszych, dla młodszych i starszych, dla ciała, odporności, spójności, codzienności i wygody – architektura powinna odpowiadać jednocześnie na potrzeby różnych grup odbiorców. Niestety, zazwyczaj tak nie jest. Zwykle coś jest albo ładne i kontrowersyjne (częściej), albo funkcjonalne i dostosowane do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami (rzadziej). O tym, gdzie mieszkamy, jak wyglądają nasze ulice, czy matka z wózkiem albo starsza osoba będą mogły się swobodnie poruszać, decydują najczęściej ograniczenia, budżet lub przypadek. 
Podczas pierwszego po wakacjach spotkania w Czytelni z widokiem porozmawiamy o poruszającej książce Grzegorza Piątka Świątynia i śmietnik. Architektura dla życia i o naszych marzeniach o idealnym mieście. 
O książce: 
Wymykająca się wszelkim schematom opowieść o architekturze dnia codziennego, powstającej obok wielkich dzieł i spektakularnych budynków. 
Historia architektury skupia się zwykle na arcydziełach i prestiżowych budowlach – świątyniach, rezydencjach, pomnikach, gmachach władzy i instytucjach kultury. A przecież te obiekty to wyjątki. O jakości życia, wygodzie czy zdrowiu decydują przestrzenie codzienne. 
W książce będącej połączeniem eseju, reportażu, pamiętnika i manifestu Grzegorz Piątek prowadzi nas przez właśnie takie, nieprestiżowe, a jednak niezbędne przestrzenie: toalety publiczne, żłobki, przedszkola, ośrodki dla seniorów, węzły przesiadkowe i mieszkania komunalne. Pokazuje twórców i inwestorów, którzy starają się wyjść poza schemat, łącząc oszczędność z jakością, piękno z użytecznością oraz dostępność finansową z fizyczną. Pisze przede wszystkim o miejscach, które zna z własnego życia, i pyta o zdanie użytkowników, których doświadczenie jest ostatecznym sprawdzianem idei architekta. Apeluje, by spory o dobry gust i wojny o symbole zastąpić głębokim namysłem nad tym, czy architektura służy dobremu życiu, czy wręcz przeciwnie. 
/materiał wydawcy. 

26 IX | „Dizajn i emocje. Dlaczego rzeczy przypadają nam do serca (albo działają na nerwy)” Don Norman 
Otaczają nas przedmioty. Bardzo dużo przedmiotów, bo dziś zakupy robimy bez wychodzenia z domu – wszystkie sklepy mamy w kieszeni. Czy w rzeczach ważne jest tylko to, żeby były użyteczne, praktyczne czy ładne? A czy powinniśmy je lubić lub darzyć innym uczuciem? dlaczego? Czy jeśli przedmiot jest zaprojektowany w pełni funkcjonalnie i w odpowiedzi na nasze potrzeby, mamy gwarancję, że używanie go nie będzie nas irytowało? Co jest ważniejsze – użyteczność czy emocje? A estetyka? I co z tą złośliwością rzeczy martwych? 
Podczas festiwalowego klubu książki porozmawiamy o tym, co nas łączy z otaczającymi nas przedmiotami i czy służą one tylko do krojenia pomidorów, siedzenia, robienia herbaty, czy do czegoś jeszcze. Pretekstem do dyskusji będzie książka Dona Normana Dizajn i emocje, wydana przez wydawnictwo Karakter (2026). 
O książce: 
dlaczego pierwsze ciasta w proszku nikomu nie przypadły do gustu i co spowodowało, że w końcu odniosły globalny sukces? Czy zwyczajny uchwyt na kubek sprawił, że niektóre samochody lepiej się sprzedawały? I z jakiego powodu gałki oraz przyciski są lepsze od ekranów dotykowych? 
Ładne rzeczy działają lepiej, lepiej się też sprzedają. Chodzi jednak o coś więcej niż tylko o estetykę. Norman pokazuje, w jaki sposób rozmaite aspekty ludzkiej psychiki wpływają na nasz stosunek do przedmiotów i uczy, jak możemy – jako projektanci i użytkownicy – stworzyć jak najbardziej sprzyjające nam otoczenie. 
/materiały wydawcy 
 
Bio: Paulina Bandura – menedżerka kultury, zawodowo zajmuje się książkami i promocją czytelnictwa. Przez 10 lat pracowała w księgarni Pod Globusem w Krakowie. Koordynowała Rok Szymborskiej, trzy edycje Nocy Księgarń oraz projekty dla Fundacji Powszechnego Czytania i Goethe-Institut w Krakowie. Prowadzi cykl spotkań Czytelnia z widokiem w Bibliotece Zamku Królewskiego na Wawelu. Pisze i mówi o książkach. Współpracuje m.in. z Polską Izbą Książki, Fundacją Wisławy Szymborskiej i Instytutem Książki.

 
Po zmroku Ogrody Królewskie odsłonią swoje inne oblicze. Światło poprowadzi uczestników przez przestrzeń, która podczas festiwalu stanie się opowieścią o harmonii, schronieniu i relacji człowieka z naturą. 
Inspiracją dla widowiska jest wystawa Lary i Penaty oraz festiwalowa refleksja nad bezpieczeństwem rozumianym nie tylko jako ochrona przed zagrożeniem, lecz także jako stan równowagi, wyciszenia i zakorzenienia. Delikatne iluminacje wydobędą z ogrodów ich rytm, strukturę i ukryte piękno, prowadząc wzrok przez korony drzew, alejki, architekturę i detale krajobrazu. Światło stanie się subtelnym przewodnikiem, który nie opowiada jednej historii, lecz zachęca do własnych odkryć i interpretacji. 
Wieczorny spacer będzie doświadczeniem angażującym zmysły – spotkaniem z miejscem, które dzięki grze światła i cienia nabiera nowego znaczenia. W tej chwilowej, efemerycznej scenografii ogród stanie się przestrzenią kontemplacji, uważności i odpoczynku, przypominając, że poczucie bezpieczeństwa rodzi się również z bliskości natury, piękna i wspólnego przeżywania. 
Widowisko świetlne będzie zaproszeniem do spojrzenia na Wawel z innej perspektywy oraz do doświadczenia królewskich ogrodów jako miejsca, w którym historia, krajobraz i współczesna sztuka światła tworzą opowieść o domu rozumianym jako przestrzeni troski, pamięci i harmonii.