WAWELAKI

Wawelak oprowadza | 3 X – 12 XII 2026

Tej jesieni razem z Wawelakiem wyruszymy na kolejną wyjątkową przygodę. Odwiedzimy królewskie komnaty, przyjrzymy się niezwykłym przedmiotom, poznamy dawne zwyczaje i spróbujemy zrozumieć, jak powstawały przedmioty, które zachwycają nas do dziś.

Jak zwykle nie poprzestaniemy jedynie na oglądaniu i snuciu opowieści. Każde spotkanie połączy część merytoryczną z twórczym warsztatem, podczas którego spróbujemy swoich sił w rozmaitych technikach rzemiosła artystycznego. Na zakończenie cyklu czeka nas wyjątkowa przygoda: świąteczna gra terenowa w wawelskich wnętrzach! W grze będą niezbędne wiadomości zdobyte podczas poprzednich spotkań. Nieustraszeni zwycięzcy będą mogli nabyć w specjalnej ofercie książkę „Wawelak oprowadza”, dzięki której będzie można kontynuować wawelską przygodę także po zakończeniu cyklu.

„Wawelak oprowadza” to bogato ilustrowany przewodnik po najcenniejszych skarbach Wawelu, skierowany do najmłodszych pasjonatów wawelskich ciekawostek. Książeczka stanowi także pomoc do nauki czytania, inspirowaną pedagogiką Montessori.

Informacje organizacyjne

odbiorcy: dzieci w wieku 3–6 lat z opiekunami
ze względu na ograniczoną liczbę miejsc na wystawach prosimy, aby każdemu dziecku (lub grupie dzieci) towarzyszyły maksymalnie dwie osoby dorosłe
godziny:
I grupa: 9.30–10.30, II grupa: 11.00–12.00, III grupa: 12.30–13.30
UWAGA! 7 listopada – spotkanie w Zamku Pieskowa Skała, inne godziny: I grupa: 10.00–11.00, II grupa: 11.30–12.30, III grupa: 13.00–14.00
czas trwania spotkania: 3 godziny

Plan każdego spotkania

część muzealna: edukator wprowadza dzieci w świat wawelskich historii, pełen przygód i ciekawostek
część warsztatowa: zajęcia manualne inspirowane tematyką spotkania

koordynacja: Agnieszka Sułkowska, kontakt: agnieszka.sulkowska@wawelzamek.pl

Program

3 X 2026 | Co to znaczy: cienko prząść?

zbiórka obok makiety Wawelu przed budynkiem Centrum Promocji i Informacji
część merytoryczna – w Sali Poselskiej
warsztat – w Centrum Wystawowo–Konferencyjnym

Wawelskie arrasy zachwycają przepychem, kolorami i bogactwem szczegółów. Na renesansowych fryzach zachowały się barwne wizerunki osób wystrojonych według XVI-wiecznej mody. Głowy wawelskie prezentują bogactwo nakryć… głowy.

Zanim jednak powstały arrasy, dworzanie przywdziali strojne szaty, a mieszczki upięły na głowach misterne czepce, ktoś musiał najpierw przygotować nici, z których je wykonano.

Podczas spotkania Wawelaki poznają od podszewki tajemnice arrasów. Dowiedzą się, z czego wykonuje się nici, jak przygotowuje się je do tkania i jak wiele pracy potrzeba, żeby z pojedynczych włókien powstało niezwykłe dzieło sztuki.

W części warsztatowej każdy uczestnik spróbuje swoich sił w przędzeniu wełny na wrzecionie. Będzie można się przekonać, że wytworzenie nici wymaga nie tylko użycia odpowiedniego narzędzia, ale także cierpliwości i wprawy. Zaprezentujemy też, jak się pracuje na tradycyjnym kołowrotku.

17 X 2026 | Jak można pisać patykiem po wodzie?

zbiórka obok makiety Wawelu przed budynkiem Centrum Promocji i Informacji
część merytoryczna – w Sali pod Ptakami
warsztat – w Centrum Wystawowo – Konferencyjnym

Sala pod Ptakami to jedna z najbardziej reprezentacyjnych komnat Wawelu. W przeszłości była salą tronową, w tym miejscu król mianował biskupów i hetmanów.

Wawelaki przyjrzą się wystrojowi sali i zastanowią się nad tym, co sprawia, że niektóre wnętrza od razu wydają się wyjątkowe i uroczyste. Szczególną uwagę poświęcimy oryginalnym barokowym elementom kamieniarki zdobiącym wnętrze. Poszukamy śladów dawnego życia dworu i wyobraźnią przeniesiemy się do czasów, gdy sala tętniła życiem podczas królewskich uroczystości.

W części warsztatowej poznamy ebru, czyli tradycyjną turecką technikę malowania na powierzchni wody. W ten sposób powstają obrazy, z których każdy jest wyjątkowy i nie da się stworzyć dwóch identycznych kompozycji. Dawniej ta niezwykła cecha ebru była wykorzystywana do zabezpieczania dokumentów przed fałszowaniem. Próba usunięcia lub zmiany zapisu zniszczyłaby charakterystyczne, niemożliwe do dokładnego odtworzenia tło.

7 XI 2026 | Jak się wystroić?

część merytoryczna i warsztatowa – we wnętrzach Zamku Pieskowa Skała
UWAGA! Zbiórka na dziedzińcu Zamku Pieskowa Skała
wyjątkowo przesunięte są też godziny rozpoczęcia zajęć w tym dniu! I grupa: 10.00, II grupa: 11.30, III grupa: 13.00

Jak ubierał się polski szlachcic? Skąd wzięły się charakterystyczne kontusze, żupany i kolorowe pasy? Dlaczego w polskim stroju można odnaleźć tak wiele wpływów z innych części Europy i świata?

Tym razem Wawelaki wyruszą do Zamku Pieskowa Skała, gdzie przyjrzą się rekonstrukcjom dawnych strojów. Dowiemy się, jak zmieniała się moda, co nosili mieszkańcy dawnej Polski i w jaki sposób ubiór mógł świadczyć o pochodzeniu, pozycji i zamożności jego właściciela.

W części warsztatowej obejrzymy ornamenty zdobiące dawne stroje. Następnie każdy Wawelak stworzy własną interpretację historycznego wzoru, wykorzystując technikę filcowania na sucho.

14 XI 2026 | Co jadano na królewskim dworze?

zbiórka obok makiety Wawelu przed budynkiem Centrum Promocji i Informacji
część merytoryczna – na wystawie Miasteczko Wawelskie
warsztat – w Centrum Wystawowo- Konferencyjnym

Co trafiało na stoły ludzi żyjących kilkaset lat temu? Co jedli królowie, a co zwykli mieszkańcy dawnej Polski? Jakie aromaty i składniki charakteryzowały kuchnię staropolską?

Podczas spotkania Wawelaki wybiorą się w kulinarną podróż w przeszłość. Porozmawiamy o dawnych zwyczajach przy stole, sposobach przechowywania jedzenia oraz produktach, które były kiedyś rzadkie i drogie.

Naszą opowieść zilustruje wizyta w wawelskim Gabinecie Porcelanowym / Miasteczku Wawelskim. Przyjrzymy się naczyniom i zastanowimy się, co można wywnioskować z przedmiotów, z których dawniej jadano i na których podawano posiłki.

W części warsztatowej Wawelaki przygotują ciasto na piernik staropolski. Poznamy składniki i przyprawy charakterystyczne dla dawnych receptur oraz przekonamy się, jak wiele cierpliwości wymagało przyrządzenie tego wyjątkowego przysmaku.

5 XII 2026 | Na czym wyszczerbił się Szczerbiec?

zbiórka obok makiety Wawelu przed budynkiem Centrum Promocji i Informacji
część merytoryczna – w Skarbcu
warsztat – w Centrum Wystawowo- Konferencyjnym

Korona, berło, jabłko królewskie i miecz koronacyjny: te przedmioty kojarzymy z władzą królewską. Podczas spotkania Wawelaki poznają polskie insygnia koronacyjne i dowiedzą się, jaką rolę odgrywały podczas koronacji. Zastanowimy się, co symbolizowały królewskie przedmioty i spróbujemy wyobrazić sobie uroczystość, podczas której następca tronu lub elekt stawał się królem.

Przekonamy się, że koronacja nie była zwykłą ceremonią, lecz sakramentem, podczas którego władca otrzymywał szczególny status, ale też zobowiązania. Odbywała się w Katedrze spowitej zapachem kadzidła i oświetlonej światłem świec.

W części warsztatowej Wawelaki wykonają własne świeczki. Poznają ich budowę, dowiedzą się, jak działa knot i jak dawniej wytwarzano świece.

12 XII 2026 | Gdzie ten Wawelak?

zbiórka na dziedzińcu arkadowym

Przez cały cykl spotkań Wawelaki poznawały najcenniejsze skarby Wawelu, odkrywały historie związane z królewskimi komnatami i próbowały swoich sił w rozmaitych technikach rzemiosła artystycznego. Teraz sprawdzimy, ile z tych wiadomości udało się zapamiętać.

Podczas świątecznej gry terenowej w salach Zamku Królewskiego na Wawelu uczestnicy będą mieli do rozwikłania zagadkę: gdzie podział się Wawelak i świąteczne prezenty? Aby zwyciężyć, trzeba będzie wykazać się spostrzegawczością, pomysłowością i umiejętnością pracy zespołowej.

Podczas wybranych warsztatów będą wykonywane zdjęcia, które zostaną opublikowane na stronie internetowej Zamku i udostępnione uczestnikom; więcej o przetwarzaniu danych osobowych w naszej instytucji: www.wawel.krakow.pl/rodo

Prowadzący

Aleksandra Król
Edukatorka muzealna i historyczka, która sprawia, że przeszłość staje się fascynująca nawet dla najmłodszych. Łączy rozległą wiedzę z umiejętnością przekazywania jej w sposób przystępny i angażujący dla dzieci. Jako animatorka o niezwykłym talencie potrafi wciągnąć najmłodszych w świat historii, zamieniając ją w pełną ciekawostek przygodę. Aleksandra interesuje się także historią kulinariów, szczególnie potrawami i zwyczajami żywieniowymi minionych epok.

Jagoda Wójcicka
Edukatorka muzealna i kuratorka wystaw, absolwentka podyplomowego studium muzealniczego i magister administracji. Prywatnie interesuje się prawną ochroną dóbr kultury oraz modą.

Onufry Damek
Edukator oraz przewodnik Zamku Królewskiego na Wawelu. Miłośnik twórczości Stanisława Wyspiańskiego, sztuki XV wieku oraz tenisa. Na co dzień prowadzi różnorodne zajęcia na Wawelu, a w weekendy cykl spotkań dla najmłodszych gości – Wawelaki. Dzień bez wzgórza jest dla niego dniem straconym.

Barbara Mateja
Artystka, pedagożka, nauczycielka Montessori i edukatorka w Zamku Królewskim na Wawelu. ASP w Krakowie, gdzie ukończyła scenografię. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie animacji i edukacji kulturalnej. Poza rzemiosłem – tkactwem, plecionkarstwem, ceramiką, dzianiem czy grafiką warsztatową – zajmuje się również szlachetnymi technikami fotograficznymi.

ARCHIWUM SPOTKAŃ | Weekend z Wawelakiem | VII, VIII 2026

Na Wawelu od wieków spotykają się różne epoki. Renesansowi artyści zachwycali się sztuką starożytną, kolekcjonerzy sprowadzali antyczne dzieła z dalekich podróży, a dawne mity i legendy wciąż były obecne w zamkowych komnatach, ogrodach i dekoracjach. Jak odnaleźć ślady antyku w świecie polskich zamków?

Z pomocą przychodzą Wawelaki. Podczas wakacyjnych spotkań wspólnie odkryjemy, jak sztuka dawnych Greków i Rzymian inspirowała twórców renesansu i kulturę staropolską. Zajrzymy do zamkowych wnętrz, odwiedzimy wystawę Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich i przekonamy się, że dawne dzieła sztuki nadal potrafią opowiadać fascynujące historie.

W trakcie każdego spotkania Wawelaki poznają wybrane zagadnienie związane z antykiem i jego późniejszymi reinterpretacjami. Nie zabraknie też części warsztatowej, podczas której wspólnie stworzymy własne dzieła inspirowane dawną sztuką i rzemiosłem.

Plan każdego spotkania

część muzealna: edukator wprowadza dzieci w świat wawelskich historii, pełen przygód i ciekawostek
część warsztatowa: zajęcia manualne inspirowane tematyką spotkania

Sobota na Wawelu | 18 VII 2026 | Czym jest kopia?
Czy artysta zawsze musi wymyślić coś zupełnie nowego? Wawelaki przekonają się, że w historii sztuki twórcy przez stulecia chętnie inspirowali się dziełami wcześniejszych mistrzów. Starożytni Rzymianie kopiowali greckie rzeźby, artyści renesansowi zachwycali się antykiem, a kolejne pokolenia próbowały tworzyć dzieła jeszcze piękniejsze i bardziej pomysłowe od swoich poprzedników, opierając się na ich osiągnięciach. Podczas spotkania wspólnie poszukamy przykładów takich artystycznych dialogów między architekturą i zbiorami Wawelu a dziełami sztuki antycznej prezentowanymi na wystawie Antyki Lanckorońskich.
W części warsztatowej rodzice wezmą udział w zajęciach z linorytu. W tym czasie dzieci odkryją technikę graficzną, tworząc własne matryce z klocków LEGO.
Dla posiadaczy karnetów przygotowano także wyjątkowe wydarzenie wieczorne — spacer po wzgórzu wawelskim.

Niedziela w Pieskowej Skale | 19 VII 2026 | Czy w Pieskowej Skale mieszkał piesek?
Nazwa Zamku Pieskowa Skała od razu przywodzi na myśl pieska. Choć jej pochodzenie jest nieco bardziej skomplikowane, stanie się dla Wawelaków doskonałą okazją do poznania niezwykłych historii o psach towarzyszących ludziom od starożytności aż po czasy współczesne. Podczas spotkania usłyszymy legendę o Dorotce i wiernym piesku, poznamy słynne psy znane z mitów i historii — od groźnego Cerbera po kosmiczną Łajkę — oraz dowiemy się, jakie zadania wykonywały psy w dawnych domach, zamkach i miastach.
W części warsztatowej rodziny wykonają własne filcowe pacynki przedstawiające bohaterów legendy o Dorotce i piesku. Z gotowych elementów powstaną wyjątkowe lalki, które będzie można ozdabiać techniką filcowania na sucho. Dzięki własnoręcznie przygotowanym pacynkom Wawelaki będą mogły po powrocie do domu odegrać poznaną podczas spotkania legendę.

Sobota na Wawelu | 8 VIII 2026 | Czy wszyscy widzimy te same kolory?
Kolory wydają się czymś oczywistym — przecież każdy wie, jak wygląda niebo czy morze. Ale czy na pewno wszyscy widzimy je tak samo? Wawelaki przekonają się, że sposób postrzegania kolorów zmieniał się w różnych epokach i kulturach. Podczas spotkania zastanowimy się, dlaczego starożytni Grecy malowali włosy posągów na niebiesko, czemu morze w Iliadzie porównywano do ciemnego wina i jak artyści różnych czasów opisywali otaczający ich świat za pomocą barw. Wspólnie poszukamy kolorów ukrytych w wawelskich wnętrzach i na wystawie Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich. Odkryjemy też, dlaczego Dziedziniec Arkadowy wawelskiego zamku zdobią portrety cesarzy rzymskich.
W części warsztatowej dorośli poznają cyjanotypię — jedną z najstarszych technik fotograficznych, wykorzystującą światłoczułość soli żelaza. Uczestnicy własnoręcznie przygotują podłoża pokryte emulsją światłoczułą, stworzą kompozycje do naświetlenia, a następnie razem z dziećmi przeprowadzą proces wywoływania niezwykłych błękitnych odbitek.
Uwaga! Chętni mogą przynieść negatyw własnej fotografii cyfrowej — wybrane zdjęcie czarno-białe należy przekształcić w negatyw i wydrukować na przezroczystej folii do rzutnika (taką usługę oferują większe drukarnie). Negatywy nie mogą przekraczać formatu A4.
W czasie, gdy rodzice będą zajmować się fotografią, dzieci odkryją świat monotypii na płycie żelatynowej. Ta technika pozwala uzyskać wyraziste odbitki z roślin, tkanin, piór i przedmiotów o ciekawych fakturach.
Dla posiadaczy karnetów przygotowano również wieczorny spacer po Wawelu przeznaczony dla dorosłych.

Niedziela w Pieskowej Skale | 9 VIII 2026 | Czy maczuga należała do Herkulesa?
Charakterystyczna skała stojąca obok zamku od wieków pobudza wyobraźnię odwiedzających. Skąd wzięła się jej niezwykła forma? Czy rzeczywiście mogła być maczugą legendarnego bohatera? Podczas spotkania Wawelaki poznają różne opowieści związane z Maczugą Herkulesa — od legend o królu Kraku po historie inspirowane mitami antycznymi. Rozmawiając o kulturze sarmackiej i fascynacji dawną sztuką, odkryjemy, jak silnie świat staropolski czerpał z antyku.
W części warsztatowej każda rodzina wylosuje jedną z prac Heraklesa i przygotuje prostą lalkę cieniową przedstawiającą przedmiot lub postać związaną z danym zadaniem. Na zakończenie spotkania Wawelaki wspólnie zaprezentują krótkie przedstawienie ukazujące kolejne przygody legendarnego herosa, a gotowe lalki zabiorą ze sobą do domu.

A w sobotę co Wy na to? – czyli wspomnijmy Wawelaki z 2023 roku.

Serdecznie dziękujemy wszystkim małym i dużym, którzy postanowili przeżyć z nami oraz Wawelakiem niesamowite przygody na Zamku Królewskim na Wawelu.
Zobacz filmik podsumowujący ubiegłoroczne spotkania.

Na zdjęciach uczestnicy spotkania Gdzie się znajdowało wawelskie miasteczko?