Jan Karol Fyda | Koncert Twórczości Straussa Wschodu

Muzyka

„Strauss Wschodu” powraca na Wawel. Jubileusz 10-lecia Or_kiestry i historyczne odkrycie zapomnianego kompozytora

Zapraszamy na wyjątkowy wieczór z muzyką Jana Karola Fydy (1890–1944) – zapomnianego kompozytora, dyrygenta i patrioty pochodzącego z Sądecczyzny. Fyda, okrzyknięty za życia przez austriacką prasę mianem „Straussa Wschodu”, był postacią niezwykłą: kapelmistrzem Armii Hallera, autorem poloneza na „Zaślubiny Polski z Morzem” oraz marszu żałobnego na pogrzeb Józefa Piłsudskiego. Po II wojnie światowej jego twórczość została zapomniana na 80 lat, aż do momentu przypadkowego odkrycia jego partytur przez dyrygentkę Justynę Zawiślan.

Koncert jest częścią cyklu „Strauss Wschodu”, który gościł już w takich miejscach jak Filharmonia Krakowska, Muzeum Pałacu w Wilanowie czy Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego. OR_KIESTRA to zespół założony w 2016 roku, zrzeszający utalentowanych młodych muzyków i studentów akademii muzycznych, znany z angażujących i pełnych emocji wykonań.
Wydarzenie na Wawelu to nie tylko koncert, ale historyczna repremiera twórczości artysty, który mimo tragicznych losów (śmierć w obozie Sachsenhausen), pozostawił po sobie dorobek stanowiący istotny element polskiego dziedzictwa kulturowego.

Wykonawcy: Or_kiestra pod batutą Justyny Zawiślan

Nuty ukryte na strychu

Historia Jana Karola Fydy (1890-1944) to gotowy materiał na scenariusz filmowy. Fyda był kapelmistrzem Armii Hallera i autorem Poloneza na Zaślubiny Polski z Morzem w Pucku, przed I wojną światową był okrzyknięty przez austriacką prasę „Straussem Wschodu”. Jego karierę przerwała II wojna światowa i tragiczna śmierć w obozie Sachsenhausen.

Historia powrotu twórczości Fydy na polskie estrady zaczęła się... od badania ujęć wody. Dyrygentka i założycielka Or_kiestry, Justyna Zawiślan, prowadziła badania terenowe do swojej pracy magisterskiej z hydrogeologii. Pracując w okolicach Słowikowej, została zaproszona na chwilę wytchnienia przez wnuków kompozytora.

– Mój tata, który pomagał mi w badaniu wspomniał w trakcie rozmowy, że poza geologią prowadzę orkiestrę. Wtedy gospodarze wyznali, że ich dziadek również był muzykiem i mają po nim nuty i XIX-wieczne skrzypce – wspomina Justyna Zawiślan. – Gdy zobaczyłam te rękopisy i poznałam historię człowieka, który pisał muzykę na Zaślubiny Polski z Morzem, a potem zginął w obozie, wiedziałam, że te dźwięki nie mogą dłużej milczeć. To ujęcie wody doprowadziło mnie do ujęcia historii, która na zawsze zmieniła moją drogę artystyczną.

Dekada pasji i misji

Dla Or_kiestry rok 2026 to rok szczególny. Zespół, który zaczynał jako oddolna inicjatywa przyjaciół, wyrósł na liczący blisko 100 artystów aparat wykonawczy współpracujący z najważniejszymi instytucjami, takimi jak Muzeum Pałacu w Wilanowie czy Archiwum PAN w Warszawie. Koncert na Wawelu jest najważniejszym punktem obchodów 10-lecia działalności zespołu, tworzonego przez młodych profesjonalistów – studentów i absolwentów uczelni artystycznych.

Muzyka narodowa w sercu Królestwa

W programie marcowego koncertu znajdą się utwory o kluczowym znaczeniu historycznym, m.in. zrekonstruowany Marsz żałobny na śmierć Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz radosne, salonowe walce. Wszystkie kompozycje zostały opracowane orkiestrowo przez Justynę Zawiślan bezpośrednio z rękopisów, które Fundacja Południe oficjalnie przekazała do zasobów Archiwum Polskiej Akademii Nauk.

Wydarzenie na Wawelu otwiera tegoroczny cykl koncertowy, któremu towarzyszyć będzie premiera publikacji historyczno-dokumentalnej poświęconej Fydzie.

Organizatorzy

Partnerzy

Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Powiat Nowosądecki

Starosta Powiatu Nowosądeckiego – Tadeusz Zaręba

Fundacja Inspiratio Lacus – partner operacyjny

Patronat Medialny

Kontakt dla mediów – Maksymilian Motyka
Szef Biura Prasowego Fundacji Południe
e-mail: media@fundacjapoludnie.pl
tel. 782 901 499