Oświecone. Sztuka światła
20 listopada 2026 – 14 lutego 2027
Czy światło może być dziełem sztuki? Najnowsza wystawa „Oświecone. Sztuka światła” pokazuje, że kunszt dawnych mistrzów ciągle inspiruje młodych projektantów do tworzenia niestandardowych dzieł sztuki. Ekspozycja Oświecone. Sztuka światła przeniesie zwiedzających w świat eleganckich kandelabrów i kunsztownych lichtarzy aż po współczesne interpretacje sztuki światła. To będzie fascynująca podróż przez epoki, style i idee, która pokazuje, jak światło potrafi zachwycać, inspirować i zmieniać sposób, w jaki postrzegamy otaczający nas świat.
Wystawa prezentuje kolekcję brązów złoconych ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu, uzupełnioną wybranymi obiektami z Muzeum Narodowego w Warszawie oraz Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. To okazja, by przyjrzeć się przedmiotom, które niegdyś zdobiły królewskie i arystokratyczne wnętrza, a dziś zachwycają precyzją wykonania, elegancją i wyrafinowaniem formy.
Złoto, precyzja i mistrzostwo rzemiosła
Od końca XVIII do połowy XIX wieku brązy złocone należały do cenionych wyrobów rzemiosła artystycznego. Głównym ośrodkiem ich produkcji był Paryż, gdzie mistrzowie cyzelowania i pozłotnictwa tworzyli przedmioty łączące funkcjonalność z artystycznym kunsztem. Ważną rolę odgrywali również handlarze luksusowymi wyrobami, którzy często uczestniczyli w opracowywaniu koncepcji i zamawianiu dzieł u rzemieślników.
Na wystawie można zobaczyć nie tylko efektowne sprzęty oświetleniowe – lichtarze, kandelabry i kinkiety – lecz także inne przedmioty, które nadawały charakter dawnym wnętrzom. Wśród prezentowanych dzieł znajdują się obiekty związane z kolekcjami króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i Stanisława Kostki Potockiego, a także przykłady należące do innych polskich kolekcjonerów.
Ekspozycja pozwala spojrzeć na brązy złocone nie tylko jak na elementy wyposażenia, ale przede wszystkim jak na samodzielne dzieła sztuki, będące świadectwem niezwykłych umiejętności dawnych twórców i wyrafinowanego gustu ich zleceniodawców.
Od oświeceniowej idei do współczesnego projektowania
Światło to nie tylko element codzienności, lecz także symbol wiedzy, rozumu i poznawania świata – wartości szczególnie istotnych w epoce oświecenia. Do tych idei nawiązuje tytuł wystawy, a jej druga część przenosi opowieść o świetle w czasy współczesne.
Prezentowane projekty powstały w ramach konkursu zorganizowanego przez Zamek Królewski na Wawelu dla studentów Wydziału Form Przemysłowych Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Spośród 48 zgłoszonych prac wybrano 26 realizacji, obejmujących między innymi lampy, obiekty świetlne, animacje wideo i instalacje inspirowane tradycyjnym rzemiosłem.
Młodzi projektanci podejmują dialog z historycznymi formami i technikami, twórczo interpretując dziedzictwo przeszłości. Odwołują się do symboliki Wawelu i jego detali architektonicznych, eksperymentują z materiałami oraz przypominają o wynalazkach i ideach epoki oświecenia. W ich pracach tradycyjne formy zyskują nowe znaczenia, a historyczne rzemiosło staje się punktem wyjścia do poszukiwania współczesnych rozwiązań projektowych.
Światło, które pozwala zwolnić
„Oświecone. Sztuka światła” to spotkanie dwóch perspektyw: historycznych dzieł, w których odbijają się kunszt i estetyka minionych epok, oraz współczesnych projektów odpowiadających na potrzeby dzisiejszego świata.
Światło potrafi budować nastrój, kształtować przestrzeń i sprzyjać wyciszeniu. W czasach nadmiaru bodźców i nieustannego pośpiechu nabiera szczególnego znaczenia – może pomagać w tworzeniu otoczenia, w którym łatwiej o chwilę odpoczynku i uważności.
Wystawa na Wawelu zaprasza do odkrywania światła na nowo i spojrzenia na nie jako na przestrzeń spotkania sztuki, rzemiosła i współczesnego projektowania.
Kuratorka wystawy: dr Weronika Rostworowska-Kenig
Wydarzenia towarzyszące
Oprowadzania kuratorskie | 28 XI 2026, 9 I 2027, 6 lutego 2027
Zapraszamy na wyjątkowe oprowadzanie kuratorskie po ekspozycji, gdzie znajdą się historyczne świeczniki z brązu złoconego oraz współczesne projekty artystyczne poświęcone formom oświetlenia.
Podczas spotkania kuratorka opowie o historii i funkcji prezentowanych świeczników, ich znaczeniu dla dawnego wystroju wnętrz oraz roli światła w reprezentacyjnych przestrzeniach rezydencji. Uczestnicy poznają również bliżej prace studentów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, wyłonione w konkursie na współczesne formy oświetlenia.
Oprowadzanie będzie okazją do przyjrzenia się temu, jak zmieniały się sposoby myślenia o oświetleniu – od kunsztownie wykonanych świeczników po współczesne artystyczne interpretacje światła.
- odbiorcy: młodzież od 16. roku życia, dorośli
- godz. 10.00–11.00
- miejsce zbiórki: przy wejściu na wystawę (na dziedzińcu arkadowym)
- cena: 15 zł, sprzedaż online 60 dni orzed wydarzeniem – linki podajemy na stronie każdego wydarzenia
Prowadząca: dr Weronika Rostworowska-Kenig – kurator wystawy, kustosz Zamku Królewskiego na Wawelu, kierownik Działu Zabytków Sztuki w Metalu.
Partnerzy Zamku i Wystawy
Mecenas Główny Zamku Królewskiego na Wawelu
Mecenas Edukacji i Partner Strategiczny Zamku Królewskiego na Wawelu
Partner Strategiczny Zamku Królewskiego na Wawelu
Przewoźnik Zamku Królewskiego na Wawelu
Partner Zamku Królewskiego na Wawelu
Mecenas Zamku Królewskiego na Wawelu
Partner Konkursu
Patroni Medialni
