Wszystkie twarze królowej – interwencja
23 X 2026 – 14 II 2027
Obraz Ewy Juszkiewicz na Wawelu
Obraz Ewy Juszkiewicz Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena (2012) stanowi czasową interwencję sztuki współczesnej w przestrzeni Zamku. Został umieszczony tam, gdzie na co dzień prezentowany jest portret Anny Jagiellonki, przeniesiony teraz na I piętro na wystawę czasową „Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej”. Przypomina o tym fotografia obok.
Podtytuł wystawy „Wszystkie twarze królowej” odnosi się do wielości wizerunków Anny Jagiellonki oraz różnych ról, jakie pełniła w swoim życiu – córki Zygmunta Starego i Bony Sforzy, siostry ostatnich Jagiellonów, wielkiej księżnej litewskiej, królowej i władczyni. Wystawa czasowa poświęcona Annie Jagiellonce pokazuje ją poprzez różne przedstawienia i konteksty. Interwencja Juszkiewicz poszerza tę opowieść o współczesną refleksję nad samym sposobem tworzenia wizerunku postaci historycznej.
Podtytuł wystawy „Wszystkie twarze królowej” odnosi się do wielości wizerunków Anny Jagiellonki oraz różnych ról, jakie pełniła w swoim życiu – córki Zygmunta Starego i Bony Sforzy, siostry ostatnich Jagiellonów, wielkiej księżnej litewskiej, królowej i władczyni. Wystawa czasowa poświęcona Annie Jagiellonce pokazuje ją poprzez różne przedstawienia i konteksty. Interwencja Juszkiewicz poszerza tę opowieść o współczesną refleksję nad samym sposobem tworzenia wizerunku postaci historycznej.
Tajemnica ukrytej twarzy
Obraz: Ewa Juszkiewicz, Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena, 2012, olej, płótno, 140 × 90 cm, Kolekcja Sztuki Galerii Bielskiej BWA
Punktem wyjścia dla obrazu Juszkiewicz jest Kobieta w białym welonie Rogiera van der Weydena (ok. 1440, Gemäldegalerie Staatliche Museen zu Berlin). Artystka rekonstruuje historyczne przedstawienie, zachowując jego kompozycję, strój, precyzję detalu oraz subtelne modelowanie światła i faktury tkanin. Zmienia jednak najważniejszy element obrazu – twarz kobiety zostaje zasłonięta udrapowaną tkaniną.
Zasłanianie twarzy jest charakterystycznym elementem twórczości Ewy Juszkiewicz. Artystka sięga po historyczne przedstawienia kobiet i poddaje je malarskim przekształceniom. Twarze zastępowane są przez przedmioty o znaczeniu symbolicznym, nakrycia głowy, formy roślinne lub zwierzęce. Dzięki temu dobrze znane obrazy zachowują swoją pierwotną strukturę, a jednocześnie zyskują nowe znaczenia. Twarz to najważniejszy element pozwalający rozpoznać przedstawioną osobę. U artystki ustępuje miejsca formie, która sama staje się nośnikiem znaczeń i symboli.
Punktem wyjścia dla obrazu Juszkiewicz jest Kobieta w białym welonie Rogiera van der Weydena (ok. 1440, Gemäldegalerie Staatliche Museen zu Berlin). Artystka rekonstruuje historyczne przedstawienie, zachowując jego kompozycję, strój, precyzję detalu oraz subtelne modelowanie światła i faktury tkanin. Zmienia jednak najważniejszy element obrazu – twarz kobiety zostaje zasłonięta udrapowaną tkaniną.
Zasłanianie twarzy jest charakterystycznym elementem twórczości Ewy Juszkiewicz. Artystka sięga po historyczne przedstawienia kobiet i poddaje je malarskim przekształceniom. Twarze zastępowane są przez przedmioty o znaczeniu symbolicznym, nakrycia głowy, formy roślinne lub zwierzęce. Dzięki temu dobrze znane obrazy zachowują swoją pierwotną strukturę, a jednocześnie zyskują nowe znaczenia. Twarz to najważniejszy element pozwalający rozpoznać przedstawioną osobę. U artystki ustępuje miejsca formie, która sama staje się nośnikiem znaczeń i symboli.
Nowe znaczenia dawnych obrazów
Juszkiewicz interesuje przede wszystkim sposób, w jaki obrazy kształtują nasze wyobrażenia o kobietach przedstawianych w historii sztuki. Na odbiór postaci wpływa wiele elementów: twarz, strój, poza, gest, sposób przedstawienia czy przedmioty towarzyszące przedstawieniu. Zmiana któregoś z nich może prowadzić do zmiany całego sposobu odczytania wizerunku. Współczesne przetworzenie historycznego obrazu kieruje uwagę ku temu, jak konstruujemy i interpretujemy wizerunki postaci historycznych oraz jak obrazy wpływają na nasze wyobrażenie o osobach, które przedstawiają, a wprowadzenie pracy do miejsca przeznaczonego dotychczas dla portretu Anny Jagiellonki nadaje gestowi artystycznemu dodatkowy wymiar.
Urodzona w 1984 roku Ewa Juszkiewicz należy do grona współczesnych polskich malarek podejmujących temat historycznych przedstawień kobiet. Jej malarstwo opiera się na dialogu z kanonem historii sztuki i na przekształcaniu istniejących obrazów. Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena stawia również pytanie, w jaki sposób historyczny obraz staje się punktem wyjścia do refleksji nad sposobami przedstawiania kobiet i konstruowania ich wizerunków.
dr Bogumiła Wiśniewska
Urodzona w 1984 roku Ewa Juszkiewicz należy do grona współczesnych polskich malarek podejmujących temat historycznych przedstawień kobiet. Jej malarstwo opiera się na dialogu z kanonem historii sztuki i na przekształcaniu istniejących obrazów. Bez tytułu / według Rogiera van der Weydena stawia również pytanie, w jaki sposób historyczny obraz staje się punktem wyjścia do refleksji nad sposobami przedstawiania kobiet i konstruowania ich wizerunków.
dr Bogumiła Wiśniewska