Oficjalna sprzedaż biletów - bilety.wawel.krakow.pl | Od 25 marca trwa remont konserwatorski Baszty Sandomierskiej. Prosimy stosować się do oznakowania.

Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj

Wybierz datę

Zwiedzanie

wtorek-niedziela

9:00-17:00

ostatnie wejście:

10 min przed zamknięciem

Wystawa:
8 V 2026 – 28 VI 2026

Performance:
24 kwietnia 2026 r., Dziedziniec Batorego, godz. 17.30

Co mówimy, gdy ktoś zjawia się bez zapowiedzi? „Przepraszam za bałagan”. To zdanie – pozornie błahe, wypowiadane odruchowo – staje się punktem wyjścia dla wystawy Michaliny Bigaj. Bo czy naprawdę chodzi tylko o niepozmywane naczynia i porozkładane przedmioty? A jeśli ten „bałagan” jest czymś znacznie większym – śladem naszej obecności na Ziemi?

Biesiada na Wawelu

Wystawa „Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj” wyrasta z projektu podzielonego na dwie splatające się części: performance i ekspozycję. Performance przybiera formę biesiady – wspólnego posiłku przygotowanego z dziko rosnących w miastach roślin jadalnych i grzybów. Zbierane i konserwowane przez cały rok składniki niosą ze sobą pytania o to, co jemy, skąd pochodzi nasza wiedza o jedzeniu i dlaczego tak wiele smaków oraz praktyk kulinarnych znika bezpowrotnie.
Artystkę Michalinę Bigaj interesuje zjawisko wymierania kulinarnego – cichego procesu, w którym znikają lokalne rośliny, przepisy, umiejętności i relacje z naturą.

„Przepraszam za bałagan” to wizualna opowieść o gatunkach, które zjedliśmy lub za chwilę zjemy. To przewodnik po jadalnych, zagrożonych gatunkach oraz historia o roślinach, będących na ten kryzys odpowiedzią — czyli o roślinach, których nie jemy, bo ich nie znamy — dzikich odmianach lub odmianach, które nie trafiają na półki sklepowe, za to porastają miejskie nieużytki – opowiada artystka opierająca swój pomysł na badaniach Lenore Newman, dotyczących fenomenu wymierania kulinarnego.

Dworska kultura ucztowania

Centralnym punktem ekspozycji jest imponujących rozmiarów stół. Zaprojektowany i ręcznie wykonany przez Michalinę Bigaj, ma budzić w widzach skojarzenia z dworską, pełną przepychu kulturą ucztowania. Jest jednak również odzwierciedleniem kunsztu dawnych mistrzów, pracy ich rąk, co służy artystce nie tylko do uzmysłowienia wartości tradycyjnych technik, ale przede wszystkim ich wpływu na bardziej zrównoważony rozwój naszego świata. Stół wykonany został w technice intarsji z kilkunastu gatunków drewna. Blat i nogi zdobione są ornamentalnym wzorem roślinnym, złożonym z jadalnych gatunków dziko rosnących roślin. Na nogach umieszczone zostały m.in.: poziomka, krwawnik pospolity, stokrotka pospolita, werbena pospolita, roszpunka warzywna, solanka kolczysta, soliród zielny, babka zwyczajna, portulaka pospolita, szczawik zajęczy, jezierza morska, turówka wonna, czosnek niedźwiedzi, golteria rozesłana, miłorząb, psiząb, klinopodium pospolite, tasznik pospolity, złoć żółta. Na blacie natomiast odnaleźć można: dziką różę, wiśnię, czereśnie, pigwę, agrest, jeżynę, berberys, rokitnik, orzech włoski, jałowiec, czarny bez i morwę.

Ekologiczna wrażliwość Michaliny Bigaj ujawnia się także w materiałach, z jakich wykonała sztućce: są to suszone rośliny i odpadki jedzenia, które w procesie galwanizacji zyskały szlachetny, posrebrzany wygląd. Z kolei zastawa stołowa i kieliszki, nawiązujące w ornamentyce i kształcie do miśnieńskiej porcelany, dzięki pokryciu ich czarnym szkliwem zyskały niepokojący wygląd. Wystawa prac Michaliny Bigaj ukazuje potencjał tkwiący w historycznych obiektach zgromadzonych w Zamku Królewskim na Wawelu, które wciąż potrafią inspirować do kreowania opowieści dotykających problemów współczesnego świata.

Wizualna opowieść o kryzysie

Wykonane przez artystkę obiekty – używane podczas performansu – stają się następnie częścią wystawy. Ekspozycja jest więc zapisem po wydarzeniu, ale też zaproszeniem do osobistej refleksji. Co zostaje po wspólnym posiłku? Jakie ślady naszej obecności uznalibyśmy dziś za warte zachowania? I czy potrafimy jeszcze powiedzieć „przepraszam” – nie tylko gościom, lecz także światu, który współtworzymy?

Wystawę czasową „Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj” będzie można odwiedzić w przestrzeniach Zamku Królewskiego na Wawelu do 28 czerwca 2026 r. Historyczne wnętrza stają się tu tłem dla współczesnej refleksji nad jedzeniem, pamięcią i odpowiedzialnością. Wystawa wpisuje się w program Zamku jako miejsca otwartego na aktualne problemy społeczne i artystyczne interpretacje historii.

O artystce

Michalina Bigaj (ur.1991) jest artystką wizualną, która mieszka i pracuje w Krakowie. Tworzy rzeźby, instalacje, fotografie i wideo. Tematem jej prac są relacje człowieka z naturą, a zwłaszcza pogłębiający się brak równowagi między światem ludzkim i wytworami jego cywilizacji a zasobami naturalnymi. Posługuje się różnymi technikami, ale najchętniej tworzy obiekty przestrzenne.

Ostatnio zafascynowała się zjawiskiem wymierania kulinarnego. Opierając się na badaniach Lenore Newman, dotyczących tego fenomenu, w sposób metaforyczny porusza w swoich pracach problem znikania gatunków roślin i zwierząt mający charakter ponadczasowy. Zachłanność ludzka w przeszłości i współczesny konsumpcjonizm powodują, że zasoby naturalne ulegają powolnej zagładzie. Pokazywane na wystawie meble, zastawa stołowa i inne obiekty rzeźbiarskie stanowią więc z jednej strony wizualizację wyrafinowanej, pełnej przepychu dworskiej kultury ucztowania. Z drugiej, ukazują nowy potencjał historycznych obiektów zgromadzonych na Zamku, pozwalających Michalinie Bigaj na tworzenie współczesnych opowieści dotykających kwestii ekologicznych.

Wydarzenia towarzyszące

Oprowadzania kuratorskie | 24 maja, 14 czerwca, 28 czerwca 2026

godz. 11.00–12.30
odbiorcy: dorośli
miejsce zbiórki: klatka Senatorska, I piętro, przy wejściu na wystawę
wstęp: wolny, obowiązuje rezerwacja miejsc (zapisy przez formularz)

Zapraszamy na oprowadzania kuratorskie po wystawie „Przepraszam za bałagan”. Podczas spotkań twórczynie wystawy (autorka i kuratorka) przybliżą ideę projektu oraz opowiedzą o niepokojącym zjawisku kulinarnego wymierania – znikania gatunków roślin i zwierząt, które przez wieki były częścią naszej diety.

Uczestnicy poznają kulisy powstawania rzeźbiarskich obiektów inspirowanych kolekcją Zamku Królewskiego na Wawelu. Monumentalny stół, zastawa i inne elementy instalacji nawiązują do wyrafinowanej, pełnej przepychu atmosfery dawnych dworskich uczt. Jednocześnie są współczesnym komentarzem do kryzysu bioróżnorodności i konsekwencji ludzkiej zachłanności oraz konsumpcjonizmu.

Spotkanie będzie okazją, żeby przyjrzeć się wystawie jako wizualnej opowieści o relacji między sztuką, jedzeniem a naturą. Porozmawiamy o gatunkach roślin jadalnych, które już zniknęły lub wkrótce mogą zniknąć z naszych stołów, oraz o tym, jak sztuka może nam pomóc inaczej spojrzeć na odpowiedzialność za środowisko.

Oprowadzania to także przestrzeń do rozmowy – o procesie twórczym, inspiracjach historycznymi kolekcjami oraz o tym, jak sztuka współczesna może opowiadać o jednym z najważniejszych wyzwań naszych czasów.

Prowadzące:

24 maja: Agnieszka Jankowska-Marzec
14 czerwca: Michalina Bigaj, Agnieszka Jankowska-Marzec
28 czerwca: Michalina Bigaj

W kontakcie z naturą | czerwiec 2026 (dokładne daty zostaną opublikowane 27 kwietnia)

warsztaty ceramiczne dla dzieci i młodzieży w spektrum autyzmu | prowadzący: Agata i Marek Bukała

dokładne daty zostaną opublikowane 27 kwietnia
odbiorcy: dzieci i młodzież w spektrum autyzmu w wieku od 8 do 16 roku życia
miejsce zbiórki: klatka Senatorska, I piętro, przy wejściu na wystawę
wstęp: wolny, obowiązuje rezerwacja miejsc (zapisy przez formularz)
dostępność: warsztaty dostosowane do potrzeb odbiorców w spektrum autyzmu

Zapraszamy na warsztaty ceramiczne inspirowane historyczną zastawą stołową ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu. Punktem wyjścia do pracy będą dawne formy naczyń, ornamenty roślinne oraz dekoracje na porcelanie i ceramice z wawelskiej kolekcji.

Podczas zajęć uczestnicy poznają podstawowe techniki formowania i zdobienia ceramiki, a także będą mogli spróbować pracy na kole garncarskim. Każdy stworzy własne naczynie, które zostanie wykończone barwnymi angobami i szkliwami, a następnie wypalone w piecu ceramicznym. Dzięki temu prace staną się trwałą pamiątką z warsztatów.

Spotkanie będzie także okazją do rozmowy o relacji między rzemiosłem a historią i naturą, które od wieków inspirowały twórców dekoracji stołowych.

Zajęcia zostały zaprojektowane z myślą o osobach neuroatypowych – program uwzględnia jasną strukturę spotkania, możliwość pracy w indywidualnym tempie oraz stałe wsparcie prowadzących.

Jadalny Wawel | 16 i 17 maja 2026

rodzinny spacer botaniczny w języku polskim z tłumaczeniem na polski język migowy | prowadząca: Magdalena Frączek

godz. 11.00–12.30
odbiorcy: dzieci, młodzież, dorośli
miejsce zbiórki: przed wejściem do Ogrodów Królewskich (wejście od strony dziedzińca arkadowego)
wstęp: wolny, obowiązuje rezerwacja miejsc (zapisy przez formularz)
dostępność: tłumaczenie na polski język migowy

Czy w samym sercu historycznego Krakowa – na Wawelu lub u stóp wawelskiego wzgórza – można odnaleźć rośliny, które przez wieki trafiały na stoły naszych przodków?

Zapraszamy na spacer po Ogrodach Królewskich na Wawelu i ich okolicach, podczas którego uczestnicy wyruszą na poszukiwanie dziko rosnących roślin jadalnych oraz gatunków, które dawniej miały ważne miejsce w kuchni i domowej apteczce, a dziś są niemal zapomniane.

W trakcie spaceru nauczymy się je rozpoznawać, poznamy ich historię, dawne zastosowania kulinarne oraz ciekawostki związane z ich obecnością w kulturze. Zastanowimy się także, które rośliny kiedyś były codziennym pożywieniem, a dziś są nazywane… chwastami.

To spotkanie dla wszystkich ciekawych natury, historii oraz smaków ukrytych w roślinach, a także dla tych, którzy chcą spojrzeć na otaczającą przyrodę z nowej perspektywy.

Żywe zielniki | 20 czerwca 2026

warsztaty dla dzieci | prowadząca: Michalina Bigaj

godz. 11.00–13.00
odbiorcy: dzieci od 6 do 12 roku życia
miejsce zbiórki: klatka Senatorska, I piętro, przy wejściu na wystawę
wstęp: wolny, obowiązuje rezerwacja miejsc (zapisy przez formularz)

Zapraszamy na warsztaty poświęcone dawnym zbiorom botanicznym, czyli kolekcjom roślin, które przez wieki pomagały dokumentować świat przyrody i rozwijać wiedzę o nim. Naszą inspiracją będą wawelskie ogrody oraz rośliny rosnące tam w przeszłości, które można w nich odnaleźć także dziś.

Uczestnicy warsztatów dowiedzą się, dlaczego tworzono zielniki, jaką rolę pełniły w nauce, medycynie i sztuce oraz w jaki sposób dawni badacze i artyści obserwowali i opisywali rośliny.

Połączymy obserwację przyrody z rysunkiem inspirowanym historycznymi albumami botanicznymi. Każdy uczestnik stworzy własną kartę zielnika, łącząc zasuszone okazy roślin z ilustracją i notatką, niczym w dawnym herbarzu.

Warsztaty będą okazją do spokojnej, uważnej pracy oraz do odkrywania roślin jako źródła wiedzy, inspiracji i opowieści o relacji człowieka z naturą.

Osoby prowadzące warsztaty

Michalina Bigaj

Urodziła się w 1991 roku, mieszka i pracuje w Krakowie. Artystkę interesuje głównie tematyka relacji człowieka z naturą. W swoich projektach stara się badać i oddawać pogłębiający się brak równowagi między dzisiejszą cywilizacją a przyrodą. Tworzy rzeźby, obiekty, instalacje i fotografie. Jej prace prezentowane były m.in. w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, Bunkrze Sztuki w Krakowie, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach, Muzeum Narodowym w Szczecinie, Instytucie Polskim w Düsseldorfie czy MeetFactory w Pradze.

Agata Bukała

Nauczycielka z ponad 20-letnim stażem, pedagog specjalny i oligofrenopedagog. Ma bogate doświadczenie w pracy z dziećmi o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych, w tym w nauczaniu indywidualnym osób w spektrum autyzmu. Na co dzień pełni funkcję dyrektora szkoły podstawowej. Jej praca opiera się na głębokim zaangażowaniu i indywidualnym podejściu do każdego ucznia. Podczas warsztatów dba o bezpieczeństwo emocjonalne uczestników, wykorzystując swoje doświadczenie w zakresie wspierania rozwoju osób z niepełnosprawnościami.

Marek Bukała

Ceramik i garncarz z wieloletnim doświadczeniem, stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ceniony w środowisku rekonstrukcji historycznej za wierność dawnym technikom rzemieślniczym, którymi dzieli się podczas licznych festiwali i pokazów muzealnych. W pracy warsztatowej stawia na cierpliwość, autentyczność przekazu i kontakt z tradycyjnym rzemiosłem. Prowadził również warsztaty ceramiczne dla stowarzyszeń osób niepełnosprawnych oraz w środowiskowych domach samopomocy.

Magdalena Frączek

Doktor nauk leśnych, profesor w Katedrze Bioróżnorodności Leśnej na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Ze studentami leśnictwa i ochrony bioróżnorodności prowadzi zajęcia z botaniki, dendrologii, edukacji przyrodniczej, społecznych funkcji lasów oraz z autorskich przedmiotów poświęconych dziedzictwu przyrodniczemu i kulturowemu. Od 2014 roku kieruje studiami podyplomowymi „Edukacja przyrodniczo-leśna”. Ekspert w międzynarodowym projekcie Forest School Center, Szkole Leśnej Edukacji i wielu projektach edukacyjnych. Koordynator Małopolskiej Nocy Naukowców na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie. Współpracuje z parkami narodowymi i krajobrazowymi, Lasami Państwowymi, Małopolskim Instytutem Kultury i organizacjami pozarządowymi. Prowadzi warsztaty przyrodnicze dla dzieci, młodzieży, nauczycieli i edukatorów przyrodniczych oraz osób z niepełnosprawnościami.

Agnieszka Jankowska-Marzec

Historyczka sztuki, kuratorka, krytyczka. W 2007 roku uzyskała stopień doktora w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Pracuje na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Wykładowczyni podyplomowych studiów „Rynek sztuki i antyków” na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Członkini redakcji kwartalnika ASP w Krakowie „RESTART” (https://restartmag.art/) oraz sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA. Współtwórczyni projektu internetowego „Pracownie do wglądu” (https://pracowniedowgladu.pl/).