Jedna jesień, wiele opowieści

Anna Jagiellonka, Bernini, Vermeer, sztuka światła i oniryczne wizje Wawelu – od września królewska rezydencja zaprasza na sezon wielkich premier i nowych odkryć. W programie znalazły się wystawy, festiwal interpretacyjny, wydarzenia łączące sztukę ze zdrowiem oraz Darmowy Listopad.

Festiwal interpretacyjny „Wawel jest Wasz” | 24-27 września

IV edycja festiwalu interpretacyjnego „Wawel jest Wasz”, przygotowana pod kierunkiem dr Bogumiły Wiśniewskiej, odbywa się pod hasłem „Bezpieczeństwo w muzeum”. Tegoroczna odsłona towarzyszy otwarciu wystawy „Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” (pierwotnie prezentowana w Pawilonie Polskim na 19. Międzynarodowej Wystawie Architektury – Biennale w Wenecji w 2025 roku) i zaprasza do refleksji nad bezpieczeństwem – zarówno jako troską o materialne dziedzictwo, jak i potrzebą schronienia, harmonii i równowagi. Spotkania literackie, spacery tematyczne, warsztaty i panele dyskusyjne pozwolą spojrzeć na tę ideę z perspektywy historycznej, kulturowej, społecznej i osobistej. Wspólnie poszukamy odpowiedzi na pytania o to, jak przez wieki ludzie budowali poczucie bezpieczeństwa i jak sztuka, literatura oraz kultura pomagają budować wspólnotę, zaufanie i schronienie.

„Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” | 24 września 2026 – 6 stycznia 2027

Ekspozycja podejmuje temat jednej z podstawowych funkcji architektury – ochrony. Od prapoczątków budynki miały zapewniać schronienie, a współcześnie architektura mierzy się także z katastrofą klimatyczną, wojnami czy perspektywą masowych migracji. Wystawa poszukuje odpowiedzi na te wyzwania w kultywowanych do dziś przesądach budowlanych. Osadzona w polskiej tradycji, pokazuje praktyki i rytuały związane z zapewnianiem poczucia bezpieczeństwa jako przejaw przednowoczesnej, zbiorowej inteligencji i odpowiedź na lęki – zarówno dawne, jak i współczesne. W dniach od 26 – 27 do września odbędą się specjalne oprowadzania po wystawie w ramach festiwalu Wawel jest Wasz.

„Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej” | 23 października 2026 – 14 lutego 2027

Córka Zygmunta Starego, siostra ostatniego króla z dynastii Jagiellonów i żona Stefana Batorego – Anna Jagiellonka przez lata pozostawała w cieniu swoich wielkich krewnych. Wystawa pokazuje ją jednak jako samodzielną władczynię, fundatorkę, mecenaskę i strażniczkę dynastycznego dziedzictwa.

Sztuka to zdrowie

To okazja nie tylko do zwiedzania zamkowych przestrzeni, ale również do głębszej refleksji nad tym, jak sztuka może wpływać na nasze zdrowie, emocje i sposób postrzegania świata. Sztuka jako nośnik emocji i doświadczeń otwiera przed nami nowe perspektywy, inspiruje do zadawania pytań o sens życia oraz skłania do zatrzymania się na chwilę w codziennym biegu.

O wydarzeniach w ramach akcji „Zdrowie to sztuka. Sztuka to zdrowie” zaadresowanych m.in. do osób neuroróżnorodnych i seniorów przypomni w listopadzie wielka akcja krwiodawstwa w Zamku Królewskim na Wawelu. Inkluzywny program, który powstał dzięki wsparciu TAURONU – Mecenasa wydarzenia „Zdrowie to sztuka. Sztuka to zdrowie” stwarza okazję, by w otoczeniu inspirujących dzieł sztuki przyjrzeć się bliżej swoim myślom i emocjom, które towarzyszą nam każdego dnia.

„Ekstazy. Bernini na Wawelu” | 6 listopada 2026 – 6 stycznia 2027

„Ekstazy. Bernini na Wawelu” to kontynuacja dwóch ekspozycji prezentujących arcydzieła rzeźby nowożytnej – „Ekspresji” (2023) i „Emocji” (2024). Tym razem prezentowane zabytki skupiają się wokół pojęcia ekstazy, ukazując ludzkie stany uczuciowe – od wewnętrznego przeżywania emocji, przez ich zewnętrzną manifestację, po ekstremalne uniesienie. Na wystawie szczególne miejsce zajmą artefakty związane z „Ekstazą św. Teresy z Ávilli” Gian Lorenzo Berniniego, m.in. bozzetto „Twarzy św. Teresy z Ávilli”, rysunki oraz projekt ołtarza w kaplicy Cornaro. Ekstazę innych świętych pokażą m.in. dzieła związane ze św. Anastazją, Marią Raggi, św. Franciszkiem Ksawerym i św. Franciszkiem.

Vermeer na Wawelu | 27 listopada 2026 – 28 lutego 2027

Specjalny pokaz obrazu Johannesa Vermera „Kobieta z naszyjnikiem z pereł” ze zbiorów Gemäldegalerie w Berlinie. Obraz jest datowany na około 1663–1664. Przedstawia młodą kobietę, która stojąc przed lustrem, unosi w dłoniach perłowy naszyjnik. Ubrana jest w charakterystyczny żółty kaftan obszyty futrem. Do spokojnego wnętrza wpada światło z okna częściowo przesłoniętego żółtą zasłoną. Oszczędna kompozycja, subtelna gra światła oraz skupienie bohaterki nadają tej codziennej scenie atmosferę ciszy i intymności.

„Oniricon wawelski” | 20 listopada 2026 – 28 lutego 2027

To będzie spojrzenie na Wawel pomiędzy snem a rzeczywistością. „Oniricon wawelski” to interwencja artystyczna Małgorzaty Stachurskiej, artystki i konserwatorki sztuki od lat związanej z Pracownią Malarstwa Zamku Królewskiego na Wawelu. W swoich grafikach przetwarza dobrze znane przestrzenie, dzieła i symbole królewskiej rezydencji, nadając im nieoczywisty, oniryczny charakter.

Inspiracją dla prezentowanych prac stały się m.in. Zbrojownia, Skarbiec Koronny, wawelskie kurdybany i renesansowe głowy stropowe. Dzieła zostaną pokazane w miejscach, które były źródłem ich powstania, tworząc dialog między historycznymi wnętrzami a osobistą wizją artystki. Ekspozycja przybliży również warsztat graficzny Małgorzaty Stachurskiej, łączącej doświadczenie konserwatorki z własną twórczością.

„Oświecone. Sztuka światła” | 20 listopada 2026 – 28 lutego 2027

Na tej wystawie spotka się historyczne rzemiosło ze współczesnym projektowaniem. Wystawa prezentuje kolekcję brązów złoconych ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu, uzupełnioną wybranymi przykładami z Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Ekspozycja pokaże brązy złocone jako samodzielne dzieła sztuki i przykłady francuskiego rzemiosła artystycznego, a nie tylko elementy dekoracji wnętrz. Wystawę uzupełni prezentacja zwycięskich prac studentów Wydziału Form Przemysłowych krakowskiej ASP, powstałych w ramach konkursu na współczesną interpretację oświetlenia i „sztuki światła”.

„Bogate y jedwabne – pasy kontuszowe w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu” | 20 listopada 2026 – 28 lutego 2027

Wystawa zaprezentuje 63 szlacheckie pasy kontuszowe. To jedne z najbardziej efektownych elementów dawnego polskiego stroju. W XVIII wieku były również elementem męskiego stroju narodowego. Moda na ich noszenie trwała od połowy XVIII do początku XIX wieku, a odrodziła się w drugiej połowie XIX stulecia, gdy kontusz stał się znakiem polskości. Trzon zbioru stanowią pasy Sapiehów oraz tkaniny ze zbiorów Grocholskich, Pusłowskich, Reyów i Kowalskich.

Darmowy Listopad

W listopadzie po raz kolejny rusza akcja „Darmowy Listopad” – zaproszenie do bezpłatnego zwiedzania czterech rezydencji królewskich w całej Polsce. To okazja, by odkrywać miejsca związane z historią, sztuką i kulturą oraz wspólnie celebrować nasze dziedzictwo.